“Tối hậu thư 48 giờ” cạn dần, Iran chưa có dấu hiệu nhượng bộ

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra tối hậu thư cho Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông “cho Iran đúng 48 giờ” để mở lại eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải đối mặt với một đợt tấn công mới. Ông cảnh báo Mỹ sẽ phá hủy “nhiều nhà máy điện, bắt đầu từ cơ sở lớn nhất”.

Đã gần hết thời gian một ông Trump đưa ra, tuy nhiên Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Iran tuyên bố: “Nếu đối phương tấn công hạ tầng năng lượng của Iran, chúng tôi sẽ nhắm vào toàn bộ hệ thống điện lực, thông tin liên lạc, các trung tâm công nghệ và nhà máy khử muối do Mỹ sở hữu trong khu vực”. Giới chức Iran cho biết các mục tiêu này đóng vai trò then chốt trong hoạt động quân sự và dân sự của Mỹ tại Trung Đông.

Điều khủng khiếp nào sẽ nối tiếp sau 48 giờ dành cho Iran và cả khu vực?

Với một quốc gia hơn 90 triệu dân như Iran, điện không chỉ phục vụ sản xuất mà còn là điều kiện để duy trì hầu hết hoạt động thiết yếu của đời sống hằng ngày: từ bệnh viện, cấp nước, viễn thông, đến toàn bộ nhịp vận hành thường ngày của xã hội.

Chính vì thế phản ứng của người dân Iran trong những ngày qua cho thấy nỗi lo của họ không đơn thuần là chuyện mất điện. Điều khiến họ hoang mang hơn là khả năng một cuộc chiến vốn được mô tả là nhằm gây sức ép lên chính quyền, giờ đây lại có thể giáng đòn trực tiếp xuống dân thường, theo tờ New York Times.

“Cắt điện đồng nghĩa với việc cắt đứt đường sống của chúng tôi”, bà Golshan Fathi, một nhà hoạt động ở Tehran, viết trên mạng xã hội. “Xăng dầu, ngân hàng, nước, y tế, điện thoại di động, sự vận hành của các thiết bị sống còn như máy thở và máy lọc thận, bệnh nhân điều trị tại nhà (dùng máy tạo oxy, thiết bị y tế), kho lạnh và mọi thứ khác”.

Dù hiện chưa có cơ sở chắc chắn để kết luận rằng chỉ bằng vài đòn tấn công, Mỹ có thể ngay lập tức đẩy toàn bộ Iran vào cảnh mất điện trên diện rộng trong thời gian dài, song điều đó không làm lời đe dọa bớt nghiêm trọng.

Chỉ riêng nguy cơ mất điện cục bộ hoặc gián đoạn theo chuỗi cũng đã đủ tạo ra hỗn loạn xã hội và tâm lý sợ hãi lớn, nhất là trong bối cảnh cuộc chiến đã kéo dài hơn ba tuần và thương vong tiếp tục tăng.

Ở góc độ chính trị – xã hội, đây cũng là điểm khiến kịch bản này trở nên rủi ro hơn đối với chính Washington. Thay vì làm suy yếu tính chính danh của Tehran như mục tiêu ban đầu họ đề ra khi phát động chiến dịch, nó có thể khiến người dân ngả sang tâm lý phòng vệ quốc gia và ủng hộ lập trường đối đầu với một mối đe dọa từ bên ngoài.

“Một cuộc tấn công vào các nhà máy điện sẽ phản tác dụng, đồng thời củng cố phe phản chiến và chính quyền”, ông Mohsen Borhani, một luật sư ở Tehran, chia sẻ. “Nó sẽ khiến nhiều người đứng về phía bảo vệ đất nước hơn”.

Tuy nhiên, điều kinh khủng nhất ở tối hậu thư này có lẽ không chỉ nằm bên trong Iran. Mối nguy lớn hơn là phản ứng mà một cuộc tấn công vào điện lực Iran có thể kích hoạt trên toàn khu vực.

Tehran đã cảnh báo rất rõ rằng nếu các nhà máy điện của họ bị đánh trúng, họ sẽ nhắm vào hạ tầng năng lượng, công nghệ, liên lạc và đặc biệt là các nhà máy khử muối tại những nước vùng Vịnh có liên hệ với Mỹ.

Đây là lời đe dọa cực kỳ nghiêm trọng, bởi ở khu vực này điện và nước là hai hạ tầng gắn chặt với nhau, là điều kiện để các đô thị sa mạc tồn tại. Chưa kể so với Iran, mức tiêu thụ điện bình quân đầu người ở các quốc gia vùng Vịnh cao gấp khoảng 5 lần.

Theo Hãng tin Reuters, Bahrain và Qatar phụ thuộc hoàn toàn vào nước từ khử muối. UAE lấy hơn 80% nước uống từ các nhà máy này, trong khi Saudi Arabia cũng phụ thuộc đáng kể. Nếu những hạ tầng tại các quốc gia này bị nhắm tới, hậu quả sẽ không chỉ là gián đoạn sản xuất hay mất điện cục bộ, mà có thể nhanh chóng biến thành một cuộc khủng hoảng điện năng trên toàn vùng Vịnh.