Các nhà khoa học nghiên cứu san hô lo ngại hiện tượng tẩy trắng do El Nino gây ra
Các nhà khoa học cảnh báo rằng sự xuất hiện của hệ thống thời tiết El Nino mạnh mẽ trong năm nay có thể tàn phá các rạn san hô trên toàn thế giới, vốn đã bị suy yếu do các đợt tẩy trắng liên tiếp.
Các nhà dự báo thời tiết ngày càng tin chắc rằng hiện tượng thời tiết này sẽ quay trở lại trong năm nay, và nó có thể mạnh mẽ hơn bình thường.
Hiện tượng El Nino, xảy ra khoảng hai đến bảy năm một lần, làm thay đổi các mô hình thời tiết bình thường trên đất liền, gây hạn hán ở một số nơi và mưa lớn ở những nơi khác.
Hiện tượng này liên quan đến nhiệt độ nước biển ấm hơn và, ở một số nơi, lượng mây giảm, cả hai đều là tin xấu đối với các rạn san hô trên toàn cầu.
“Mọi sự kiện tẩy trắng san hô toàn cầu đều xảy ra trong năm El Nino”, Clint Oakley, một nhà khoa học về san hô tại Đại học Victoria ở Wellington, cho biết.
Ông mô tả cảm giác “lo sợ, dù không ngạc nhiên”, trước viễn cảnh một hiện tượng El Nino mạnh, điều có thể “gây ra hậu quả nghiêm trọng và tàn phá đối với nhiều rạn san hô trên khắp thế giới”.
Sự sống còn của san hô phụ thuộc vào mối quan hệ đặc biệt với một loại tảo.
Infographic giải thích hiện tượng tẩy trắng san hô xảy ra khi san hô mất đi tảo quang hợp.
Tảo sống trong cấu trúc do san hô tạo ra, và đổi lại, chúng tạo ra chất dinh dưỡng cho vật chủ thông qua quá trình quang hợp.
Nhưng vì những lý do mà các nhà khoa học vẫn chưa hiểu rõ, sự sắp xếp này sẽ tan vỡ khi nước biển ấm lên quá mức và tảo rời đi hoặc bị đẩy ra ngoài.
Tảo tạo nên màu sắc đặc trưng cho san hô, và khi chúng biến mất, san hô chỉ còn lại một cấu trúc trắng nhợt nhạt đang dần chết mòn vì thiếu chất dinh dưỡng.
– ‘Tuyệt chủng về mặt chức năng’ –
Nếu nước nguội đi đủ nhanh, san hô có thể sống sót nhờ nguồn thức ăn dự trữ cho đến khi tảo quay trở lại.
Nhưng ngay cả khi điều đó xảy ra, nó sẽ bị suy dinh dưỡng, dễ bị nhiễm trùng và khả năng dành năng lượng cần thiết cho việc sinh sản cũng sẽ giảm sút.
Nếu nhiệt độ nước giảm đủ nhanh, san hô có thể phục hồi sau hiện tượng tẩy trắng.
“Và nếu nước mất quá nhiều thời gian để nguội đi, hoặc nếu nhiệt độ quá cao, thì về cơ bản chúng sẽ chết đói”, Jen Matthews, một nhà khoa học nghiên cứu san hô tại Đại học Công nghệ Sydney, giải thích.
Hiện tượng tẩy trắng cục bộ theo chu kỳ là một quá trình tự nhiên và thậm chí có lợi cho các rạn san hô.
Vấn đề nằm ở hiện tượng tẩy trắng hàng loạt lặp đi lặp lại, điều này đã trở thành chuyện thường tình do nhiệt độ biển tăng cao bởi biến đổi khí hậu.
“Nếu bạn bị tẩy trắng trước khi kịp hồi phục và có khả năng sinh sản trở lại, thì đó chỉ là một con đường đi xuống mà thôi,” Oakley nói.
Sự kiện tẩy trắng san hô quy mô toàn cầu gần đây nhất được công bố vào năm 2024.
Tại vùng biển Caribbean, một số loại san hô hiện đã “tuyệt chủng về mặt chức năng”, trong khi Rạn san hô Great Barrier của Úc – sinh vật sống duy nhất có thể nhìn thấy từ không gian – đã mất từ 15 đến 40% diện tích san hô ở các vị trí khác nhau trong khoảng thời gian từ năm 2024 đến năm 2025.
Hiện tượng El Nino cực mạnh sẽ đẩy nhiệt độ nước biển lên cao, vượt xa mức nhiệt độ cơ bản vốn đã thường quá ấm đối với san hô.
“Nhiệt độ trung bình của nước biển trong vài năm gần đây tương đương với nhiệt độ vào thời điểm đỉnh điểm của sự kiện tẩy trắng toàn cầu năm 1998”, Oakley cho biết.
– ‘Chỉ là câu giờ thôi’ –
Trên toàn cầu, một số loài san hô đã chứng tỏ khả năng phục hồi trước nhiệt độ nước biển tăng cao, nhưng chúng không thể bù đắp được những tổn thất do các đợt tẩy trắng gây ra.
Các nhà khoa học cũng đang thử nghiệm nhiều kỹ thuật khác nhau, từ gel dinh dưỡng để nuôi san hô đến các kỹ thuật tạo bóng và kỹ thuật di truyền để bảo vệ rạn san hô.
Các rạn san hô đóng vai trò là nơi sinh sản cho cá và bảo vệ bờ biển.
“Có rất nhiều chiến lược quản lý quan trọng và sáng tạo,” Matthews nói, “nhưng tất cả chúng chỉ là cách câu giờ mà thôi.”
Vẫn còn nhiều điều chưa chắc chắn về thời điểm xuất hiện và tác động của hiện tượng El Nino, và các nhà khoa học cảnh báo rằng các dự báo cần được xem xét cẩn thận.
“Hiện tượng El Nino rất có thể xảy ra, nhưng cường độ và thời gian kéo dài vẫn chưa chắc chắn,” Kimberley Reid, một nhà nghiên cứu về khoa học khí quyển tại Đại học Melbourne, cho biết.
“Hiện tượng El Nino chỉ là một phần trong bức tranh tổng thể ảnh hưởng đến thời tiết tại một địa điểm nhất định, nhưng còn có những yếu tố khác như nhiệt độ đại dương cục bộ và gió trên khắp Ấn Độ Dương,” bà nói thêm.
Ngay cả khi không có hiện tượng El Nino, triển vọng dài hạn đối với san hô cũng trông rất ảm đạm.
Trong những thập kỷ gần đây, có tới 50% san hô trên thế giới đã bị mất đi, làm suy giảm các hệ sinh thái vốn là nơi sinh sản của các loài cá cung cấp thức ăn cho thế giới và bảo vệ bờ biển khỏi những cơn bão.
“Đó là một thực tế đáng buồn,” Matthews nói.
“Nếu chúng ta không hành động quyết liệt để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, thì tất cả những gì chúng ta đang làm chỉ là kéo dài thời gian cho đến khi các rạn san hô, như chúng ta biết, biến mất.”
