Trong Chiến tranh lạnh, Mỹ từng… lạnh người khi phát hiện MiG-23M của Liên Xô bay không người lái

Cách đây 37 năm (ngày 4 tháng 7 năm 1989), đã xảy ra một vụ việc nổi tiếng trong Chiến tranh Lạnh: một chiếc MiG-23M (Flogger-B) của Không quân Liên Xô bay không người lái (pilotless) xuyên qua không phận Đông Đức, Tây Đức, Hà Lan và rơi ở Bỉ.

Theo trang “We Are The Mighty”, rạng sáng 4/7/1989, còi báo động tại căn cứ không quân Soesterberg ở Hà Lan bất ngờ rú vang. Đây là nơi đóng quân của Phi đội Tiêm kích Chiến thuật số 32 của Không quân Mỹ (32nd Tactical Fighter Squadron).

Chỉ trong vài phút, hai chiếc F-15 mang đầy vũ khí được lệnh cất cánh khẩn cấp, với nhiệm vụ đánh chặn một chiếc máy bay quân sự không rõ danh tính đang bay thẳng từ vùng trời do Liên Xô kiểm soát vào không phận Tây Âu. Trong bối cảnh căng thẳng khi ấy, mọi vật thể bay lạ xâm nhập đều phải được ứng phó ngay lập tức.

Chiếc máy bay Liên Xô sau đó được xác định là một tiêm kích MiG-23. Khi hai chiếc F-15 lao tới mục tiêu, kiểm soát viên mặt đất thông báo cho hai phi công J.D. Martin và Bill “Turf” Murphy rằng họ đã thử nhiều lần liên lạc với chiếc MiG-23 nhưng không thành, không rõ ý định của phi công, có khả năng đây là hành động thù địch.

Khi Martin và Murphy áp sát chiếc MiG-23, họ đã chuẩn bị tinh thần: nếu đối phương vẫn không đáp lại và tiếp tục giữ nguyên đường bay hiện tại, họ sẽ buộc phải bắn hạ. Thế nhưng khi tới đủ gần để quan sát bằng mắt thường, họ phát hiện dưới cánh chiếc MiG-23 không hề có tên lửa hay bom.

Lúc đó, chiếc MiG-23 đã bay sâu vào vùng trời Hà Lan, đang ổn định ở độ cao khoảng 39.000 foot (11.887 mét) với tốc độ chừng 400 dặm một giờ (khoảng 644 km/h).

Cảnh tượng tiếp theo khiến hai phi công Mỹ sửng sốt: tán che buồng lái của chiếc MiG-23 đã bị bật hẳn ra, còn bên trong khoang hoàn toàn trống trơn. Nói cách khác, đây là một chiếc máy bay… không người lái, nhiều khả năng đang bay dựa vào hệ thống lái tự động.

Sau khi báo cáo tình hình cho sở chỉ huy, Martin và Murphy ban đầu được lệnh bắn hạ chiếc MiG-23 mất kiểm soát này trên vùng trời Biển Bắc, nhằm tránh nguy cơ nó bất ngờ rơi xuống khu vực đông dân cư.

Tuy nhiên, do không thể xác định chiếc MiG-23 đã bay bao lâu, cộng thêm thời tiết xấu có thể khiến mảnh vỡ rơi xuống các thị trấn lân cận khi bị bắn hạ, hai phi công quyết định để chiếc MiG-23 tiếp tục bay với hy vọng nó sẽ hết nhiên liệu và rơi xuống eo biển Manche.

Trên thực tế, chiếc MiG-23 tiếp tục bay vào không phận Bỉ, rồi cuối cùng, khi cạn sạch nhiên liệu, đã rơi xuống một trang trại và đâm phải một ngôi nhà nông thôn. Tai nạn khiến một thanh niên 19 tuổi thiệt mạng. Cơ quan chức năng nhanh chóng tới hiện trường điều tra, trong khi Martin và Murphy đưa hai chiếc F-15 trở về căn cứ.

Sau đó, các chi tiết về vụ tai nạn mới dần được hé lộ. Hóa ra chiếc MiG-23 đang thực hiện một nhiệm vụ huấn luyện thường kỳ. Phi công là Đại tá Nikolai Skuridin. Trong một chuyến bay huấn luyện từ căn cứ Bagicz (Ba Lan), máy bay gặp sự cố động cơ (afterburner hỏng). Ông ta eject (bắn ghế ra) an toàn gần Kołobrzeg, Ba Lan.

Thế nhưng, khi từ từ đáp đất bằng dù, ông không hề thấy máy bay lao xuống mà trái lại, nhìn thấy chiếc MiG-23 tự lấy lại trạng thái bay ổn định và bắt đầu leo cao trở lại — rõ ràng động cơ đã khởi động lại. Trong trạng thái không người lái, chiếc MiG-23 tiếp tục bay hơn 600 dặm (khoảng 1.000 km) trước khi hết nhiên liệu và rơi.

Vụ việc khiến Liên Xô mất mặt nghiêm trọng, buộc phải bồi thường cho phía Bỉ và gia đình nạn nhân.

Đây là một trong những sự cố “ghost aircraft” (máy bay ma) nổi tiếng nhất lịch sử hàng không quân sự, tuy nhiên đã xảy ra không ít trường hợp như vậy.

Năm 2005, Hy Lạp – Một chiếc Boeing 737 bay ở độ cao 34.000 feet với toàn bộ phi công và hành khách bất tỉnh do thiếu oxy (cabin pressure thất bại). Máy bay bay tự động theo lộ trình đã lập trình trong gần 2 giờ, vượt qua Hy Lạp.
Hai chiếc F-16 của Không quân Hy Lạp chặn lại, thấy phi công ngất và cabin đầy hành khách bất động. Cuối cùng máy bay hết nhiên liệu, rơi gần Athens, toàn bộ 121 người thiệt mạng.

Đây là ví dụ điển hình về “ghost flight” do lỗi con người + kỹ thuật.