Nồi cơm- hạt ngọc quê nhà

Đi khắp dải đất hình chữ S, dù dừng chân ở miền núi cao hay đồng bằng sông nước, người Việt vẫn luôn tìm về một thứ quen thuộc nhất: bát cơm trắng. Cơm không chỉ là món ăn no bụng, mà là hồn quê, là ký ức tuổi thơ, là thứ gắn kết bao thế hệ trong mỗi bữa cơm gia đình.

Gạo ngon thì cơm mới ngon. Người Việt chọn gạo rất kỹ: hạt phải đều, thơm dịu, không xay quá kỹ để còn giữ lại lớp cám mỏng bên ngoài – nơi chứa hương vị và dưỡng chất quý. Hạt gạo đẹp mắt, nấu lên mới nở đều tăm tắp, nhìn đã thấy ngon.

Ở miền Bắc, gạo tám xoan Hải Hậu từ lâu đã thành huyền thoại. Sách Vân Đài Loại Ngữ của Lê Quý Đôn từ thế kỷ 18 đã ghi nhận: lúa tám xoan cây cao, bông dài mềm, hạt nhỏ hơi dài, gạo rất trắng và thơm. Nhà văn Vũ Bằng từng miêu tả cơm tám xoan chín lên “hạt trong muốt, trắng tinh, ong óng như con ong, có khói bốc lên thơm ngào ngạt”. Ăn cùng giò chả, canh cải giò viên và dưa cải muối chua – chỉ vậy thôi cũng đủ thanh lịch như một bữa cơm Hà Thành xưa.

Vào miền Nam, gạo ST24 và ST25 từ Sóc Trăng lại mang hương lá dứa ngọt dịu, dẻo mềm vừa miệng. ST25 từng đoạt giải Gạo ngon nhất thế giới năm 2019 tại Manila, như một lời khẳng định thầm lặng về đất phù sa chín bãi và bàn tay người nông dân.

Cơm Việt còn được nâng niu bằng thơ ca. Trong Thực phổ bách thiên – tập sách dạy nấu 100 món ăn của triều Nguyễn, bài thơ “Nấu cơm” đứng đầu:

“Gạo vút nồi chùi, nước kém hai,
Cơm sôi lửa bớt, sế đừng sai…”

Chỉ vài câu ngắn gọn mà chứa cả bí quyết giữ lửa, giữ hồn cho hạt gạo. Người xưa dạy rằng khi cơm sôi phải bớt lửa, không được hấp tấp. Cũng như trong đời, nhiều việc cần từ từ, mới giữ được hương vị trọn vẹn.

Đi du lịch Việt Nam, hãy thử ngồi bên mâm cơm quê một buổi trưa hoặc chiều muộn. Hạt cơm trắng nóng hổi, hơi nước bốc lên, mùi thơm lan nhẹ trong không gian. Một miếng cơm dẻo, một miếng rau luộc chấm nước mắm, chút cá kho hoặc thịt kho tiêu… đủ để cảm nhận sự giản dị mà sâu lắng của đất và người nơi này.

Cơm Việt – thứ quê hương vừa dân dã, vừa thơm như những vần thơ không bao giờ cũ. Dù đi đâu, về đâu, chỉ cần nhìn thấy bát cơm trắng là lòng lại thấy bình yên.

KIM MAI