Đảo Koshima Nhật Bản: Khỉ rửa khoai lang đã có khỉ đầu đàn mới

Các nhà nghiên cứu Nhật Bản cho biết một đàn khỉ hoang trên hòn đảo ở tây nam Nhật Bản có con đầu đàn mới, lần đầu tiên trong vòng 3 năm qua.

Những con khỉ Nhật Bản trên đảo Kojima ở thành phố Kushima, tỉnh Miyazaki, nổi tiếng thế giới nhờ thói quen rửa khoai lang trước khi ăn. Chính phủ chỉ định hòn đảo này là Khu sinh sống của Khỉ Kojima, một Di tích Thiên nhiên Quốc gia. Hiện có khoảng 100 con khỉ sinh sống tại đây.

Một nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Động vật hoang dã của Đại học Kyoto đã nghiên cứu đàn khỉ này trong nhiều năm qua. Các nhà nghiên cứu cho biết đã không thấy con khỉ đầu đàn có biệt danh “GURE” kể từ cuối tháng 8. Khỉ GURE trở thành đầu đàn cách đây 3 năm và được cho là khoảng 80 tuổi, tính theo tuổi con người. Nhóm nghiên cứu cho rằng nhiều khả năng nó đã chết vì tuổi già.

Các nhà nghiên cứu cho biết con khỉ có biệt danh là “KOBU”, 19 tuổi, vốn ở vị trí thứ hai trong đàn, đã trở thành con đầu đàn mới. Đây là con đầu đàn thứ 12 của đàn khỉ trên đảo Kojima.

Ông Suzumura Takafumi, thành viên nhóm nghiên cứu cho biết, con khỉ đầu đàn mới hiền lành và được các con khỉ trẻ yêu mến. Ông cho biết con khỉ này đã bắt đầu cư xử một cách tự tin, và ông hy vọng mọi người sẽ đến đảo để quan sát con khỉ đầu đàn này.

Nghiên cứu khỉ Nhật Bản trên đảo Koshima bắt đầu từ năm 1948, ghi chép quan hệ huyết thống và hành vi qua việc nhận dạng từng cá thể; cơ sở quan sát xây dựng năm 1968 đã trở thành cứ điểm nghiên cứu.

Đây không đơn thuần là một cử chỉ lạ: vì quá trình một hành vi mới được truyền từ cá thể này sang cá thể khác đã được quan sát, nên nó trở thành đối tượng nghiên cứu quan trọng của ngành tập tính học động vật và linh trưởng học.

Năm 1953, một con khỉ con bắt đầu rửa khoai lang ở một con suối nhỏ để làm sạch đất bám trên củ.

Người ta cho rằng sáng kiến làm sạch đất rồi mới ăn này sau đó được truyền lại cho các cá thể khác trong đàn và các thế hệ sau, rồi dần lan rộng sang những con khỉ khác. Điểm quan trọng là ngay từ đầu, không phải cả đàn đều có cùng hành vi này.

Hiện tượng những con khỉ khác nhìn thấy hành vi mới rồi tiếp thu, và hành vi đó tiếp tục qua nhiều thế hệ, đã trở thành manh mối để suy nghĩ về việc các loài động vật không phải con người cũng có khả năng học hỏi xã hội.

“Văn hóa” ở đây không mang cùng nghĩa với nghệ thuật hay thể chế của con người, mà chỉ những khuôn mẫu hành vi được học hỏi và chia sẻ trong đàn. Phân biệt rõ ý nghĩa của thuật ngữ sẽ giúp bạn tránh hiểu sai giá trị của công trình nghiên cứu.

Rửa khoai là hành vi biểu tượng của khỉ Nhật Bản trên đảo Kōjima, nhưng cuộc sống của đàn khỉ không chỉ có vậy.

Khi quan sát, đừng chỉ mong chờ một động tác cụ thể, mà hãy chú ý cả những hành vi thường ngày như kiếm ăn, di chuyển hay chải lông cho nhau.

MINH QUANG