Ukraine : Cuộc chiến sa lầy không lối thoát của Vladimir Putin
Bốn năm sau ngày 24/02/2022, cuộc xâm lăng Ukraine vẫn chưa có hồi kết. Vladimir Putin không thể chiến thắng, nhưng cũng không dám hòa bình. Trong khi Kyiv kiên cường chiến đấu dọc theo 1.300 kilomet tiền tuyến, nước Nga ngày càng sa lầy về quân sự, kinh tế và chính trị ; mắc kẹt trong chiếc bẫy do chính mình tạo ra.
Đúng bốn năm kể từ khi Vladimir Putin kéo quân sang xâm lược nước láng giềng, gây sững sờ cho toàn thế giới, các tuần báo tập trung cho hồ sơ này. The Economist chạy tít trang nhất « Cuộc chiến tranh không hồi kết của Putin ». Các phóng viên của La Croix Hebdo tả lại « Ukraine : 1.300 kilomet tiền tuyến ». Trang nhất Courrier International chạy dòng tít lớn với hai màu xanh vàng « Ukraine : Sống với chiến tranh ». Bốn năm sau cuộc xâm lăng của Nga, Ukraine sống như thế nào trong nỗi sợ, bom đạn và tang tóc ? Le Nouvel Obs đăng chân dung đầy đăm chiêu của tổng thống Ukraine, với dòng tít « Zelensky vẫn luôn đứng vững » nhưng đặt câu hỏi « Ukraine có thể trụ lại được đến bao giờ ? ».
Trong bài « Putin, chiến thắng của ngươi ở đâu », Le Nouvel Obs nhận định, không có gì mà những người Ukraine kém may mắn không phải chịu đựng kể từ cái ngày đáng nguyền rủa 24/02/2022, khi Vladimir Putin kéo quân sang xâm lược. Và nay là cái lạnh âm 20 độ, thấm vào tận xương tủy hàng trăm ngàn người dân Ukraine, trong khi nhà ở, bệnh viện, trường học đều không được sưởi ấm, không điện nước.
Đã bốn năm họ chống chọi với kẻ xâm lược bằng một sự can đảm phi thường. Bốn năm, đã dài bằng Đệ nhất Thế Chiến. Một cơn ác mộng ở châu Âu, làm tan nát cả xác lẫn hồn người, với hai triệu nạn nhân của cả hai bên – theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS). Làm thế nào mà người không kiệt lực sau bốn năm bom đạn, chiến hào, tội ác chiến tranh ? Những xác chết, người bị thương, tàn tích ngày càng nhiều. Thế nhưng kẻ đầu sỏ ở Kremlin vẫn sa lầy mà chẳng đạt được gì nhiều ngoài việc giết đi 325.000 người của mình, biến đất nước mình thành một bãi chiến trường.
Cách đây bốn năm, Putin ngỡ rằng sẽ chiếm Kyiv và loại được tổng thống Volodymyr Zelensky chỉ trong vài ngày, nhưng thất bại thảm hại. Ukraine và Zelensky vẫn vững vàng, với phẩm giá chỉ có thể ngưỡng mộ. Kẻ thù của họ chiếm được một ít đất, nhưng với cái giá khủng khiếp. Ngay cả Donetsk mà Matxcơva nói là đã sáp nhập từ 2022, cũng vẫn chưa chiếm được hoàn toàn. Để tránh phải rút lui trước các chiến binh vệ quốc, quân Nga nay dùng những tay súng châu Phi nghèo khổ làm bia đỡ đạn. Như Zelensky đã nói, đao phủ của dân Nga đã trở thành « nô lệ của chiến tranh ».
Tất nhiên David Ukraine không đơn độc trước Goliath Nga, mà có sự hỗ trợ của các nước dân chủ phương Tây, đặc biệt là châu Âu từ khi Donald Trump tỏ ra nhập nhằng, ngả theo luận điệu của Putin. Cần tiếp tục trợ giúp, dù cực hữu có chống lại món tín dụng 90 tỉ euro của châu Âu, cho đến khi có được « hòa bình công chính ». Đây không phải là vấn đề đạo đức mà là nghĩa vụ đối với những người hùng ở cửa ngõ châu Âu, chịu đựng giá lạnh và đổ máu, đang chặn lại một bạo chúa đã tuyên chiến với những giá trị phổ quát, và sẽ còn tái diễn.
The Economist nhấn mạnh « Vladimir Putin đang mắc kẹt trong chiếc bẫy do chính mình tạo ra ». Tổng thống Nga không thể thắng được cuộc chiến, nhưng lại sợ hãi hòa bình. Người ta có thể nghĩ rằng sau bốn năm đẫm máu, một cuộc chiến mà không ai thắng nổi sẽ tự chấm dứt ; nhưng lại không như thế, và trách nhiệm chỉ thuộc về mỗi một người.
Cơ hội để quân Nga giành được chiến ngày càng giảm. Nhiều người kỳ vọng các cuộc đàm phán đang diễn ra ở Genève tuần này, sẽ mở ra cho Putin một lối thoát, vì tổng thống Donald Trump sẽ buộc Ukraina phải nhượng lại lãnh thổ. Trên thực tế, con đường thoát hiểm đó ngày càng khó thành hiện thực. Và ngay cả khi ký được một thỏa thuận hòa bình, những dư chấn có thể gây bất ổn kinh tế và chính trị bên trong nước Nga, phá hỏng tham vọng của Putin được đứng chung với những vị Sa hoàng vĩ đại nhất trong lịch sử.
Vấn đề đầu tiên đối với tổng thống Nga là chiến trường. Trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại tháng 6/1941đến tháng 5/1945, Hồng quân đã tiến được 1.600 kilomet từ Matxcơva đến Berlin. Còn trong cuộc chiến kéo dài này, quân Nga từ trọng tâm Donetsk, chính, chỉ tiến được có 60 kilomet. Nga không đủ lực để xuyên thủng các phòng tuyến Ukraina. Trong « vùng tử địa » 10 đến 30 kilomet xung quanh chiến tuyến dày đặc drone, không thể tập trung binh lính và vũ khí mà không trở thành mục tiêu.
Với nhịp độ hiện nay, ông Putin không thể thay đổi được ván cờ. Đến cuối năm ngoái, Nga mất nhiều quân hơn là số tuyển được, số lính đào ngũ cao hơn bao giờ hết. Liên lạc bị cắt khỏi các thiết bị Starlink mua lén, Telegram thì bị chính quyền chặn. Putin khó tăng được số lượng tân binh. Nga dựa vào tiền chứ không phải lòng yêu nước để tuyển mộ.
Xác suất tử trận, bị thương, thiếu tôn trọng cựu chiến binh, cố tránh cấp tử tuất…đều làm gia tăng chi phí tuyển quân. Từ tháng 6/2025, tiền thưởng từ nửa triệu rúp đã tăng lên 2,43 triệu rúp (32.000 đô la), mà tiền ngày càng khó kiếm. Hàng năm phải chi ra 5.100 tỉ rúp, chiếm 90 % thâm hụt ngân sách liên bang, triển vọng về doanh thu dầu mỏ rất ảm đạm.
Putin có thể oanh kích các thành phố và mạng điện Ukraina để làm sa sút tinh thần, tê liệt kinh tế, nhưng chỉ không kích không đủ để làm đối thủ đầu hàng. Có lẽ ông ta tin rằng châu Âu sẽ bỏ rơi Ukraina, nhưng năm ngoái sự hỗ trợ càng tăng lên. Chỉ còn hy vọng Ukraina rơi vào khủng hoảng chính trị, cạn kiệt nhân lực và vũ khí trước Nga. Nhưng bốn năm qua Putin đã thua canh bạc này.
Nguồn RFI
