Iran: mạng internet vẫn rất hạn chế, những người bị bắt giữ vẫn có nguy cơ bị tử hình

Theo một tổ chức giám sát, hôm Chủ nhật, truy cập internet hạn chế đã được khôi phục trong thời gian ngắn ở Iran trước khi bị gián đoạn trở lại, 10 ngày sau khi lệnh cắt đứt thông tin liên lạc được thực hiện. Các nhóm nhân quyền cho rằng điều này nhằm che giấu cuộc đàn áp biểu tình khiến hàng nghìn người thiệt mạng.

Tổng thống Iran cảnh báo rằng một cuộc tấn công nhằm vào lãnh đạo tối cao của đất nước sẽ là một lời tuyên chiến – một phản ứng rõ ràng trước tuyên bố của người đồng cấp Mỹ Donald Trump rằng đã đến lúc tìm kiếm một lãnh đạo mới ở Iran.

Các cuộc biểu tình bùng phát vào cuối tháng 12 do sự phẫn nộ trước khó khăn kinh tế đã leo thang thành các cuộc biểu tình được xem là thách thức lớn nhất đối với giới lãnh đạo Iran trong nhiều năm qua.

Các cuộc biểu tình lắng xuống sau cuộc đàn áp mà các nhóm nhân quyền gọi là “cuộc thảm sát” do lực lượng an ninh thực hiện dưới vỏ bọc cắt đứt thông tin liên lạc bắt đầu từ ngày 8 tháng 1.

Vào tối Chủ nhật, Monitor Netblocks cho biết “lưu lượng truy cập đã giảm sau khi một số dịch vụ của Google và dịch vụ nhắn tin được khôi phục trong thời gian ngắn và bị lọc nghiêm ngặt ở Iran”.

Các quan chức Iran cho biết các cuộc biểu tình diễn ra ôn hòa trước khi biến thành “bạo loạn” và đổ lỗi cho sự can thiệp từ nước ngoài của hai kẻ thù không đội trời chung của Iran là Hoa Kỳ và Israel.

Ông Trump, người đã tham gia cuộc chiến 12 ngày của Israel chống lại Iran hồi tháng 6, đã nhiều lần đe dọa sẽ có hành động quân sự mới chống lại Tehran nếu người biểu tình bị giết.

Trong khi Washington dường như đã lùi bước, ông Trump đã chỉ trích lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei trong một cuộc phỏng vấn với Politico hôm thứ Bảy, nói rằng đã đến lúc “tìm kiếm một lãnh đạo mới ở Iran”.

“Ông ta là một người bệnh hoạn, ông ta nên điều hành đất nước một cách đúng đắn và ngừng giết người”, Trump nói.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm Chủ nhật cảnh báo trên mạng xã hội: “Một cuộc tấn công nhằm vào nhà lãnh đạo vĩ đại của đất nước chúng ta tương đương với một cuộc chiến tranh toàn diện với dân tộc Iran.”

Trong khi các nhà lãnh đạo ở Washington và Tehran liên tục đưa ra những lời chỉ trích gay gắt, các quan chức Iran cho biết tình hình đường phố đã được vãn hồi.

Theo các phóng viên của AFP, lực lượng an ninh với xe bọc thép và xe máy đã được nhìn thấy ở trung tâm Tehran.

– ‘Không thể cứ im lặng được’ –

Các trường học đã mở cửa trở lại sau một tuần đóng cửa.

Trong khi đó, Pezeshkian nói với cuộc họp nội các rằng ông “đã khuyến nghị với thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao rằng các hạn chế về internet nên được dỡ bỏ càng sớm càng tốt”.

Một số người dùng cho biết họ vẫn truy cập được WhatsApp, trong khi các cuộc gọi quốc tế đi đã được nối lại từ thứ Ba và tin nhắn văn bản đã được khôi phục vào thứ Bảy.

Hãng thông tấn Fars hôm Chủ nhật đưa tin rằng giám đốc điều hành của Irancell, nhà mạng di động lớn thứ hai của Iran, đã bị sa thải vì không tuân thủ quyết định của chính phủ về việc tắt internet.

Các cuộc biểu tình thể hiện sự đoàn kết đã tiếp diễn ở nhiều thành phố trong những ngày gần đây, bao gồm Berlin, London và Paris.

Bất chấp những hạn chế, thông tin vẫn bị rò rỉ ra ngoài, với những báo cáo về các hành vi tàn bạo xuất hiện, theo các nhóm nhân quyền.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết họ đã xác minh hàng chục video và lời kể trong những ngày gần đây cho thấy “vụ thảm sát người biểu tình” do lực lượng an ninh gây ra.

Tổ chức Nhân quyền Iran có trụ sở tại Na Uy cho biết họ đã xác minh cái chết của 3.428 người biểu tình bị lực lượng an ninh giết hại, xác nhận các trường hợp này thông qua các nguồn tin từ hệ thống y tế của nước cộng hòa Hồi giáo, các nhân chứng và các nguồn tin độc lập.

Tuy nhiên, tổ chức phi chính phủ này cảnh báo rằng con số thương vong thực tế có thể cao hơn nhiều. Truyền thông không thể xác nhận độc lập con số này và các quan chức Iran chưa đưa ra con số chính xác về người chết trong các cuộc biểu tình.

Theo các ước tính khác, số người chết có thể lên tới hơn 5.000 – và thậm chí có thể lên đến 20.000 – mặc dù việc mất kết nối internet đã cản trở nghiêm trọng việc xác minh độc lập, IHR cho biết.

Kênh truyền hình Iran International, có trụ sở ở nước ngoài, cho biết ít nhất 12.000 người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình, trích dẫn các nguồn tin cấp cao từ chính phủ và lực lượng an ninh.

Hệ thống tư pháp Iran đã bác bỏ con số đó.

– ‘Không được tha thứ’ –

Hôm thứ Bảy, Khamenei nói rằng “vài nghìn” người đã bị giết bởi những kẻ mà ông gọi là “đặc vụ” của Hoa Kỳ và Israel, và truyền thông địa phương Iran đã đưa tin về nhiều trường hợp tử vong trong lực lượng an ninh.

Lãnh tụ Khamenei nói rằng chính quyền “phải đập tan bọn nổi loạn”, trong khi truyền thông địa phương đưa tin về hàng nghìn vụ bắt giữ và các nhóm nhân quyền ước tính có tới 20.000 người bị giam giữ.

Hôm Chủ nhật, người phát ngôn ngành tư pháp Asghar Jahangir nhắc lại rằng các phiên tòa sẽ được tiến hành nhanh chóng, đồng thời cảnh báo rằng một số hành vi đáng bị tử hình với tội danh “moharebeh”, hay “gây chiến chống lại Thượng đế”.

Ông nói: “Tất cả những người đóng vai trò quyết định trong các lời kêu gọi bạo lực này, dẫn đến đổ máu và thiệt hại đáng kể cho ngân sách nhà nước, sẽ không được tha thứ”.

Mối lo ngại ngày càng gia tăng về nguy cơ bị tử hình khi những người biểu tình bị bắt giữ, ngay cả khi ông Trump tuyên bố Iran đã hủy bỏ hàng trăm vụ hành quyết.

Nhà phân tích Arif Keskin đã bày tỏ sự nghi ngờ về tuyên bố của Trump, cho rằng “giới lãnh đạo Iran coi việc hành quyết… là một công cụ hiệu quả để chấm dứt các cuộc biểu tình, ngăn chặn và đàn áp chúng”.