Chấn động: Hướng dẫn viên đầu độc người leo núi Everest, dàn dựng cứu hộ giả để trục lợi

Ngày 2/4, Cảnh sát Nepal thông báo đã truy tố 32 người liên quan đến mạng lưới lừa đảo cứu hộ trực thăng quy mô lớn tại vùng núi Everest. Trong đó, 11 người đã bị bắt giữ, bao gồm các chủ công ty lữ hành, đơn vị vận hành trực thăng và quản lý bệnh viện.

Các hướng dẫn viên bị cáo buộc đầu độc hơn 4.700 du khách để dàn dựng các vụ cứu hộ trực thăng giả nhằm trục lợi bảo hiểm, trong đường dây lừa đảo 20 triệu USD.

Cuộc điều tra cho thấy quy mô của mạng lưới lừa đảo này gây ảnh hưởng đến 4.782 khách leo núi quốc tế giai đoạn năm 2022-2025. Cảnh sát đã phát hiện hơn 300 trường hợp cứu hộ giả mạo với tổng hóa đơn lên tới gần 20 triệu USD, được tính cho khách du lịch và các đơn vị bảo hiểm.

Vụ bê bối nổ ra ngay khi mùa leo núi mùa xuân năm nay bắt đầu vào cuối tháng 3. Các nhà điều tra xác định đây là một hệ sinh thái tội phạm có tổ chức, với sự tham gia của nhiều thành phần, từ người dẫn đường (Sherpa) trực tiếp trên núi đến ban lãnh đạo các bệnh viện tư nhân tại Kathmandu.

Theo điều tra, có hai kịch bản phổ biến. Thứ nhất là những du khách sau hành trình leo núi dài ngày không muốn đi bộ trở về. Khi đó, hướng dẫn viên sẽ gợi ý họ giả vờ bị ốm để gọi trực thăng, mọi thủ tục còn lại đã được sắp xếp sẵn.

Kịch bản thứ hai còn tinh vi hơn khi chúng lợi dụng các triệu chứng say độ cao nhẹ của du khách. Ở độ cao trên 3.000 m, việc người leo núi xuất hiện triệu chứng như đau đầu, chóng mặt hay độ bão hoà oxy trong máu giảm là khá phổ biến. Lúc này, thông thường họ chỉ cần nghỉ ngơi.

Tuy nhiên, một số hướng dẫn viên và nhân viên khách sạn đã cố tình thổi phồng mức độ nguy hiểm rằng du khách có thể tử vong, khiến họ hoảng sợ và chấp nhận được “cứu hộ” ngay lập tức. Thậm chí, có trường hợp bị cho dùng thuốc hoặc ép uống nhiều nước để tạo ra triệu chứng cần thiết cho một ca “cấp cứu”. Có trường hợp chúng trộn bột nở vào thức ăn của du khách để khiến họ xuất hiện cảm giác mệt mỏi, từ đó cần được sơ tán khẩn cấp.

Sau khi lệnh cứu hộ được đưa ra, chuỗi gian lận bắt đầu vận hành trơn tru. Một chuyến trực thăng có thể chở nhiều người, thế nhưng hóa đơn lại được tách riêng cho từng du khách và gửi tới công ty bảo hiểm của họ với mức giá trọn gói, như thể mỗi người đều thuê chuyến bay riêng. Một chuyến trực thăng trị giá 4.000 USD có thể bị nâng khống thành yêu cầu bồi thường lên tới 12.000 USD (khoảng 316 triệu đồng).

Tại bệnh viện, hồ sơ điều trị cũng được làm giả một cách có hệ thống. Trong nhiều trường hợp, nhân viên y tế sử dụng chữ ký điện tử của bác sĩ không trực tiếp tham gia điều trị, hoặc lập hồ sơ nhập viện, xuất viện khống. Đáng chú ý, một nhân viên y tế còn thừa nhận đã dùng chính phim chụp X-quang cũ của mình để làm hồ sơ cho bệnh nhân nhằm yêu cầu bồi thường bảo hiểm.

Cơ chế ăn chia thế nào?

Đằng sau đường dây này là một cơ chế chia chác khá rõ ràng. Các bệnh viện bị cáo buộc đã chi phần trăm tiền bảo hiểm cho công ty du lịch và đơn vị trực thăng (khoảng 20-25% cho mỗi bên), đổi lại, bệnh viện sẽ được các bên này “giới thiệu” bệnh nhân. Hướng dẫn viên và công ty tổ chức tour du lịch cũng hưởng lợi từ các hóa đơn bị thổi phồng. Trong một số trường hợp, chính du khách cũng được đề nghị chia tiền nếu đồng ý tham gia.

Trong giai đoạn từ năm 2022 đến 2025, cơ quan điều tra xác định có 4.782 du khách nước ngoài từng được điều trị tại các bệnh viện liên quan. Trong số này, 171 trường hợp được kết luận là các ca “cứu hộ” giả.

Cũng trong khoảng thời gian này, Bệnh viện Quốc tế Era được cho là đã nhận hơn 15,87 triệu USD từ các khoản chi trả liên quan, trong khi Bệnh viện Quốc tế Shreedhi thu về hơn 1,22 triệu USD.

Dịch vụ Cứu hộ trên Núi (Mountain Rescue Service) được xác định có liên quan tới 171 ca cứu hộ gian lận trên tổng số 1.248 chuyến bay trực thăng, thu về khoảng 10,31 triệu USD từ các hãng bảo hiểm.

Dịch vụ Thuê bao Nepal (Nepal Charter Service) cũng bị phát hiện thực hiện 75 ca cứu hộ giả trong 471 chuyến bay, với số tiền thu được khoảng 8,2 triệu USD.

Trong khi đó, Everest Experience and Assistance liên quan tới 71 ca cứu hộ đáng ngờ trên tổng số 601 chuyến bay, với tổng tiền bồi thường bảo hiểm lên tới 11,04 triệu USD.

Dù vậy, không phải ai cũng là nạn nhân. Một số du khách biết rõ sự việc nhưng vẫn tham gia để trục lợi. Ngược lại, cũng có người sau khi nhận ra dấu hiệu bất thường đã chủ động lên tiếng tố cáo.

Việc phát hiện và ngăn chặn kiểu gian lận này không hề dễ. Địa hình hiểm trở, sóng liên lạc chập chờn khiến việc kiểm tra, xác minh gần như không thể thực hiện ngay lúc sự việc diễn ra. Trong khi đó, các công ty bảo hiểm ở nước ngoài lại phải dựa vào chính các đối tác tại địa phương để thẩm tra hồ sơ. Đáng chú ý, những đối tác này có thể lại nằm trong chính đường dây gian lận.

Dù trước đây đã có nhiều đề xuất siết chặt quản lý sau các cuộc điều tra, nhưng việc thực hiện lại chưa đến nơi đến chốn. Theo giới chức Nepal, chính sự xử lý chưa nghiêm đã tạo điều kiện để các hành vi này tiếp tục tồn tại.