Nga đòi dẫn độ chủ tịch ICC Akane Tomoko, Nhật nói “đáng tiếc”

Ngày 08/10, Viện Tổng kiểm sát Nga thông báo đã gửi yêu cầu tới Hà Lan và một số nước khác, đề nghị bắt giữ và dẫn độ 9 người đang hoặc từng làm việc tại Tòa Hình sự Quốc tế (ICC). Trong danh sách có Chủ tịch ICC Akane Tomoko (ảnh), người Nhật, và cựu công tố viên trưởng Karim Khan.

Sáng 09/10, Phó Chánh Văn phòng Nội các Nhật Ozaki Masanao nói tại họp báo rằng việc Nga gửi yêu cầu này là “đáng tiếc”.

ICC đặt trụ sở tại The Hague (La Hay), Hà Lan. Nga không phải thành viên và không công nhận thẩm quyền của tòa. Nhật là thành viên từ năm 2007 và đóng khoảng 14% ngân sách của tòa, theo Sách xanh Ngoại giao 2026 của Bộ Ngoại giao Nhật.

Các mốc chính:
– Tháng 3/2023: ICC ra lệnh bắt Tổng thống Putin vì nghi vấn đưa trẻ em Ukraine sang Nga trái phép. Bà Akane khi đó là một trong các thẩm phán của tòa.
– Tháng 7/2023: Bộ Nội vụ Nga đưa bà Akane vào danh sách truy nã.
– Tháng 3/2024: bà Akane trở thành Chủ tịch ICC.
– Tháng 12/2025: tòa án ở Moskva xử vắng mặt và tuyên 9 người có tội, mức án từ 3 năm 6 tháng đến 15 năm tù.
– Tháng 8/2026: chính quyền Mỹ đưa bà Akane vào danh sách trừng phạt.

Chưa rõ vì sao Nga gửi yêu cầu vào lúc này, mười tháng sau bản án. Có hai việc diễn ra gần đó. Mỹ vừa trừng phạt bà Akane hồi tháng 8; báo Sankei đặt giả thuyết Nga muốn cùng nhịp với Mỹ để gây sức ép lên ICC. Yêu cầu cũng được công bố một ngày trước lễ công bố giải Nobel Hòa bình 2026, giải mà ICC được nêu là một ứng viên. Chưa có căn cứ để nói các việc này liên quan nhau.

Nhật được gì, mất gì, còn lựa chọn nào
Đã xác nhận:
– Nga đã công bố việc gửi yêu cầu dẫn độ.
– Chính phủ Nhật nói biện pháp nhằm vào cá nhân người của ICC là “không thỏa đáng và không thể chấp nhận”. Ông Ozaki cho biết Nhật đã nêu ý kiến với Nga từ trước, sẽ cân nhắc nêu tiếp, và sẽ phối hợp với ICC cùng các nước thành viên.

Mới là tuyên bố:
– Nga nói ICC đã truy tố công dân Nga trái luật và ra lệnh bắt khi không có chứng cứ. Đây là lập luận của phía Nga.

Chưa rõ:
– Những nước nào ngoài Hà Lan nhận được yêu cầu.
– Hà Lan và ICC phản hồi thế nào. Hãng Kyodo nhận định Hà Lan khó có khả năng đáp ứng.
– Mức án Nga tuyên riêng với bà Akane.

Với Nhật, thế khó nằm ở chỗ cả một nước đối đầu là Nga lẫn đồng minh là Mỹ đều đang có biện pháp nhằm vào cùng một thẩm phán người Nhật. Tokyo nói “nhất quán ủng hộ” ICC, nhưng đến nay mới dừng ở mức bày tỏ lấy làm tiếc và nêu ý kiến qua đường ngoại giao.

Nước tiếp theo
– Hà Lan và ICC có lên tiếng không.
– Nhật có nêu ý kiến tiếp với Nga không, và ở cấp nào.
– Kỳ bầu thẩm phán ICC cuối năm 2026, nơi Nhật đã đề cử một ứng viên.

Nguồn: NHK, Kyodo, ANN, TBS (JNN), Sankei, Mediazona, Bộ Ngoại giao Nhật Bản.