Trump đến thượng đỉnh ASEAN và APEC với kế hoạch lớn nhưng triển vọng mong manh

TVN

0 62

Sau bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ đến châu Á từ 16 đến 19/11. Ông dự Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt Mỹ – ASEAN tại Manila, rồi sang Thâm Quyến dự thượng đỉnh APEC, gặp Tập Cận Bình và có thể cả Vladimir Putin.

Khu vực châu Á nhìn chung không đón tiếp nồng nhiệt. Chính sách nhiệm kỳ hai của Trump, đặc biệt là áp thuế với đồng minh và giảm hỗ trợ quốc phòng, đã khiến nhiều nước bất mãn. Một số lãnh đạo châu Á hy vọng đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội sẽ khiến Nhà Trắng mềm mỏng hơn, nhưng chưa có tín hiệu rõ ràng.

Chương trình nghị sự của Nhà Trắng khá tham vọng. Trump muốn lôi kéo các nước tham gia “Pax Silica” – liên minh do Mỹ dẫn dắt về kiểm soát xuất khẩu chip, AI, khoáng sản chiến lược và trung tâm dữ liệu. Mỹ cũng muốn thúc đẩy Đông Nam Á mua trọn “bộ giải pháp AI” của Mỹ, đồng thời công bố thỏa thuận thương mại mới với Việt Nam và có thể Thái Lan.

Tại Trung Quốc, Trump kỳ vọng kéo dài lệnh đình chiến thương mại và xuất khẩu đất hiếm, cũng như thiết lập đường dây nóng về AI. Khả năng có cuộc gặp ba bên Trump – Tập – Putin bên lề APEC cũng được đề cập.

Tuy nhiên, triển vọng đạt kết quả lớn rất thấp. Nhiều nước Đông Nam Á đã tham gia tổ chức hợp tác AI do Trung Quốc dẫn dắt. Mô hình AI mở của Trung Quốc rẻ hơn đáng kể và đang thu hút cả doanh nghiệp Mỹ. Việc thuyết phục các nước mua trọn gói AI Mỹ vì thế rất khó.

Các thỏa thuận thương mại với Việt Nam hay Thái Lan, nếu được công bố, cũng chỉ mang tính khung. Đông Nam Á không tin Mỹ sẽ thực thi triệt để, sau những kinh nghiệm với Malaysia và Indonesia. Việt Nam cho rằng mình đã nhượng bộ đủ nhiều nhưng vẫn bị Mỹ đòi hỏi thêm.

Cuộc gặp với Tập Cận Bình cũng khó mang lại thắng lợi lớn. Trung Quốc vẫn trì hoãn xuất khẩu đất hiếm, trong khi Mỹ thiếu hụt nghiêm trọng. Tập có thể yêu cầu Trump tuyên bố rõ ràng hơn về việc phản đối Đài Loan độc lập. Trump, vốn mềm mỏng với Trung Quốc trong năm qua, có thể chấp nhận.

Trong khi đó, Trung Quốc đang gia tăng hành động cứng rắn ở Biển Đông: chặn máy bay Philippines, đâm tàu và ngăn tiếp tế tại bãi Cỏ Mây. Philippines muốn Mỹ cam kết an ninh rõ ràng hơn, nhưng khó nhận được. Ngay cả Tổng thống Marcos Jr. – lãnh đạo thân Mỹ nhất khu vực – cũng đã bắt đầu xoay trục sang Trung Quốc.

Ở Đông Bắc Á, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đang tăng chi tiêu quốc phòng và thậm chí cân nhắc năng lực răn đe hạt nhân vì mất niềm tin vào Mỹ. Họ có thể rút lại một số cam kết đầu tư vào Mỹ.

Nhìn chung, chuyến công du của Trump mang nhiều tham vọng nhưng khả năng đạt kết quả thực chất rất hạn chế, trong bối cảnh khu vực đang ngày càng nghi ngờ cam kết lâu dài của Washington.

Nguồn: Rút ngắn từ Joshua Kurlantzick, “Trump Heads to the ASEAN and APEC Summits With Big Plans and Slim Prospects”, Council on Foreign Relations, 15/11/2026

Leave A Reply

Your email address will not be published.