Trung Quốc, nơi giam giữ nhà báo cao nhất trên thế giới, tự do báo chí toàn cầu sụt giảm trầm trọng

Tổ chức Phóng viên Không Biên giới hôm (30/4) đã công bố Chỉ số Tự do Báo chí Thế giới năm 2026. Báo cáo mô tả tự do báo chí toàn cầu đang ở mức thấp nhất trong 25 năm qua, với hơn một nửa số quốc gia được xếp vào nhóm có tình hình báo chí “khó khăn” hoặc “rất nghiêm trọng”.

Tổ chức này, có trụ sở tại Paris, đã công bố báo cáo đánh giá dựa trên năm chỉ số chính: chính trị, kinh tế, pháp lý, xã hội và an ninh trong năm 2025.

Trong số 180 quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Á, Đài Loan xếp thứ 28, tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu; Hồng Kông xếp thứ 140, trong khi Trung Quốc và Triều Tiên lần lượt xếp thứ 178 và 179, đứng cuối bảng xếp hạng toàn cầu. Việt Nam nằm trong nhóm cuối bảng, xếp hạng 174.

Đài Loan đứng đầu bảng xếp hạng của Radio Free Asia, trong khi Trung Quốc đứng cuối cùng, cho thấy một “tình hình nghiêm trọng”.

Trung Quốc đại lục được đánh giá là “trong tình trạng tồi tệ”, xếp hạng 178 với số điểm 13,85, đứng thứ ba từ dưới lên trên thế giới.

Báo cáo chỉ ra rằng trong những năm gần đây, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc đã mở rộng đáng kể các công cụ đàn áp, xâm phạm nghiêm trọng tự do báo chí thông qua giám sát, cưỡng bức, đe dọa và quấy rối, cũng như bỏ tù các nhà báo theo luật an ninh quốc gia, ngăn cản các nhà báo độc lập đưa tin về các vấn đề mà họ cho là “nhạy cảm”, biến Trung Quốc thành “nhà tù lớn nhất thế giới dành cho các nhà báo”.

Báo cáo cho biết hiện có tổng cộng 121 nhà báo đang bị  Trung Quốc giam giữ, con số cao nhất trên thế giới.

Hơn nữa, mô hình kiểm soát thông tin của Trung Quốc đã được các nước láng giềng như Việt Nam (xếp hạng 174) và Myanmar (xếp hạng 166) bắt chước, bằng cách xây dựng luật an ninh mạng dựa trên khung pháp lý của Bắc Kinh, biến chúng thành công cụ chính để kiểm duyệt internet.

Từ khi trở về đại lục, Hồng Kông tụt hạng thê thảm, báo cáo đặc biệt đề cập rằng chính quyền Hồng Kông đã sử dụng Luật An ninh Quốc gia “khắc nghiệt” để kết án Lê Trí Anh (Jimmy Lai), người sáng lập Next Media, 20 năm tù — một hình phạt được coi là nặng nề nhất từng áp đặt đối với một người làm truyền thông tại Hồng Kông.

Aleksandra Bielakowska, Giám đốc Sáng kiến Châu Á – Thái Bình Dương của tổ chức này, cho rằng tự do báo chí ở Hồng Kông đang trên bờ vực “sụp đổ hệ thống”. Bà chỉ trích chính quyền Hồng Kông vì đã sao chép các phương thức đàn áp truyền thông của Trung Quốc, hình sự hóa hơn nữa hoạt động báo chí thông qua bộ luật hình sự, và sử dụng “lệnh mở cửa bắt buộc” được sửa đổi gần đây để trực tiếp đe dọa sự an toàn của nguồn tin, trong đó các nhà báo có thể bị bỏ tù nếu không tuân thủ.

Tổ chức Phóng viên Không Biên giới kêu gọi cộng đồng quốc tế gây áp lực lên chính quyền Hồng Kông nhằm đảm bảo việc trả tự do cho các nhà báo như Jimmy Lai. Oran Blanco nhấn mạnh rằng ông Lai không nên bị giam giữ đến chết, và bản án của ông không được biến thành án tử hình trá hình.

Báo cáo cũng tiết lộ rằng các biện pháp đàn áp đang lan rộng ra nước ngoài và ngày càng đa dạng. Tổ chức này ghi nhận ít nhất 13 nhà báo phải đối mặt với việc bị từ chối nhập cảnh hoặc bị đe dọa pháp lý. Ví dụ, nhà báo người Pháp Antoine Vedeilhe tiếp tục bị quấy rối sau khi bị từ chối nhập cảnh vào Hồng Kông và phải trở về Pháp. Ngoài ra, chính quyền Hồng Kông còn bị cáo buộc sử dụng chiến lược “đàn áp tài chính”, tiến hành điều tra thuế đối với các cơ quan truyền thông độc lập nhằm gia tăng áp lực sinh tồn đối với họ.

Theo dòng sự kiện: Việt Nam tăng 1,5 điểm lên 21,15 (thang điểm 100) nhưng tụt một hạng xuống vị trí 174/180 trong Bảng Chỉ số Tự do Báo chí Toàn cầu năm 2026 được RSF công bố sáng 30/4 .

Mức sụt giảm mạnh nhất trong năm 2026 được ghi nhận tại Niger (hạng 120, giảm 37 bậc). Theo bảng xếp hạng của RSF, Việt Nam đứng thứ 174 trong tổng số 180 nước, trước Afghanistan, Ả Rập Xê Út, Iran, Trung Quốc, Bắc Triều Tiên và Eritrea, đứng cuối bảng.