Cảnh báo tình trạng “cạn kiệt nguồn nước toàn cầu”

Hơn một nửa số hồ lớn trên thế giới đã suy giảm kể từ đầu những năm 1990; khoảng 35% diện tích đất ngập nước tự nhiên đã biến mất từ năm 1970. Hiện nay, gần 3/4 dân số toàn cầu sống trong các khu vực chịu áp lực về nguồn nước, trong khi khoảng 4 tỷ người phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nước nghiêm trọng (ít nhất một tháng mỗi năm).

Trong nhiều thập kỷ, tình trạng thiếu nước thường được nhìn nhận như một chu kỳ, có thể phục hồi khi điều kiện tự nhiên hoặc chính sách thay đổi. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học, thực tế hiện nay đã khác.

Theo Viện Nghiên cứu Nước, Môi trường và Sức khỏe thuộc Đại học Liên Hợp Quốc, cho biết nhiều khu vực đang rơi vào tình trạng thiếu nước kéo dài, khiến hệ thống cấp nước không còn khả năng quay lại mức như trước.

Ở nhiều nơi, việc khai thác và ô nhiễm đã vượt quá khả năng tái tạo tự nhiên của nguồn nước, đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng đến các hệ sinh thái như hồ và đất ngập nước. Khi các hệ thống này đã bị suy thoái đến một ngưỡng nhất định, khả năng phục hồi gần như không còn.

Các số liệu cho thấy mức độ đáng lo ngại: hơn một nửa số hồ lớn trên thế giới đã suy giảm kể từ đầu những năm 1990; khoảng 35% diện tích đất ngập nước tự nhiên đã biến mất từ năm 1970.
Hiện nay, gần 3/4 dân số toàn cầu sống trong các khu vực chịu áp lực về nguồn nước, trong khi khoảng 4 tỷ người phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nước nghiêm trọng ít nhất một tháng mỗi năm.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng gánh nặng của tình trạng này không phân bổ đồng đều. Những nhóm dễ bị tổn thương như nông dân nhỏ lẻ, người thu nhập thấp hay cộng đồng bản địa chịu tác động nặng nề nhất, trong khi lợi ích từ việc khai thác tài nguyên nước lại tập trung vào các nhóm có nhiều quyền lực hơn.

Theo các chuyên gia, nếu tiếp tục xem đây là một “khủng hoảng” tạm thời và xử lý bằng các giải pháp ngắn hạn, nguy cơ suy kiệt sẽ ngày càng trầm trọng. Thay vào đó, cần chuyển sang cách tiếp cận dài hạn hơn: thừa nhận những tổn thất không thể đảo ngược, bảo vệ phần tài nguyên còn lại và điều chỉnh cách quản lý nước phù hợp với thực tế mới.