Mạng xã hội toàn cầu, phải chăng ngày phán xét đã đến?

Phán quyết của bồi thẩm đoàn Los Angeles cho rằng Meta và YouTube đã góp phần gây ra chứng trầm cảm cho một thiếu nữ đánh dấu một bước ngoặt tiềm tàng trong cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm chống lại các gã khổng lồ truyền thông xã hội – một bước ngoặt có thể các chủ sở hữu phải trả giá đắt 

Hôm thứ Ba, tòa án dân sự đã phán quyết Meta và công ty mẹ của YouTube là Google phải chịu trách nhiệm vì đã không cảnh báo đầy đủ cho giới trẻ về những rủi ro khi sử dụng quá mức ứng dụng Instagram và YouTube của họ, mặc dù họ đã biết về những nguy hiểm đó.

Cả Meta và YouTube đều cho biết hôm thứ Tư rằng họ dự định kháng cáo phán quyết của tòa án California.

Một bồi thẩm đoàn khác ở Santa Fe, New Mexico, hồi đầu tuần này đã phán quyết Meta phải chịu trách nhiệm vì gây nguy hiểm cho người dùng vị thành niên của Facebook và Instagram.

– Hàng tỷ đô la đang bị đe dọa –

Meta nhanh chóng lưu ý rằng tổng số tiền bồi thường thiệt hại trong vụ kiện ở Los Angeles chỉ là 3 triệu đô la, cộng thêm 3 triệu đô la tiền bồi thường trừng phạt do bồi thẩm đoàn phán quyết hôm thứ Tư.

Tại New Mexico, công ty này bị buộc phải trả 375 triệu đô la tiền phạt, một phán quyết mà họ cho biết sẽ kháng cáo.

Các phán quyết này có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với hàng trăm vụ kiện đang chờ xử lý chống lại các công ty truyền thông xã hội đang phải đối mặt với những cáo buộc tương tự, với tổng số tiền phải bồi thường có thể lên tới hàng tỷ đô la.

“Những vụ kiện mang tính bước ngoặt như vụ này đóng vai trò như những tín hiệu về cách bồi thẩm đoàn phản ứng với các lý thuyết cụ thể về hành vi gây hại,” Daryl Lim, giáo sư luật tại Đại học bang Pennsylvania, cho biết.

Ông nói thêm rằng phán quyết này “sẽ gia tăng áp lực” lên các nền tảng để giải quyết các vụ việc còn tồn đọng.

Snap và TikTok đã đạt được thỏa thuận với nguyên đơn trong vụ kiện ở Los Angeles trước khi phiên tòa bắt đầu, hoàn toàn tránh được việc phải ra tòa trước bồi thẩm đoàn.

– Tự điều chỉnh –

Các vụ kiện tập trung vào những người dùng như Kaley GM, nguyên đơn trong vụ kiện ở Los Angeles, người cho biết cô đã mắc chứng trầm cảm, lo âu mãn tính và các vấn đề về hình ảnh cơ thể do tiếp xúc sớm và mạnh mẽ với mạng xã hội.

Các nhà nghiên cứu ngày càng liên kết những nỗi khổ đó với việc sử dụng mạng xã hội quá mức trong giới thanh thiếu niên.

“Trong nhiều năm qua, các công ty truyền thông xã hội luôn khẳng định họ đang nỗ lực hết sức để làm cho nền tảng của mình an toàn hơn cho trẻ em và thanh thiếu niên”, Minda Smiley, một nhà phân tích tại eMarketer, cho biết. “Giới phê bình từ lâu đã tỏ ra hoài nghi.”

“Phán quyết này có thể đánh dấu sự khởi đầu của một chương mới khó khăn đối với các nền tảng mạng xã hội – một chương mà những quy tắc do chính họ đặt ra không còn phù hợp nữa”, bà nói thêm.

Vanitha Swaminathan, giáo sư marketing tại Đại học Pittsburgh, cho biết phán quyết đã phơi bày “một mâu thuẫn quan trọng giữa mục tiêu của các công ty nền tảng và những vấn đề mà nó gây ra cho một số người tiêu dùng dễ bị tổn thương nhất”.

– Vết nứt mới ở Khu vực 230 –

Trong nhiều năm qua, các nền tảng của Mỹ đã dựa vào Điều 230, một điều khoản pháp lý bảo vệ họ khỏi trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do người dùng đăng tải.

Nhưng các luật sư của Kaley GM lại chọn một chiến trường khác: thiết kế của chính các nền tảng này, mà họ cho rằng được thiết kế để bẫy và gây nghiện cho người dùng trẻ tuổi.

Chiến lược này tương đương với việc “thu hẹp” Điều 230, đưa ra “các con đường thay thế dẫn đến trách nhiệm pháp lý”, theo lời Lim tại Đại học Bang Pennsylvania.

– Áp lực lập pháp ngày càng gia tăng –

Các vụ kiện ở Los Angeles và Santa Fe là một phần của làn sóng hành động pháp lý và quản lý rộng lớn hơn, vốn đang gia tăng sau khi Úc năm ngoái cấm sử dụng mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi.

Một số tiểu bang của Mỹ đã thông qua hoặc đang xem xét luật riêng của họ để bảo vệ trẻ vị thành niên trên mạng, mặc dù chưa tiểu bang nào quy định độ tuổi tối thiểu cụ thể.

Cho đến nay, Quốc hội vẫn đứng ngoài cuộc. Ông Lim cho biết: “Thông thường, Quốc hội chỉ can thiệp sau khi tòa án và chính quyền các bang bắt đầu định hình lại bối cảnh chính sách”.

Nếu cuối cùng tòa án buộc các nền tảng phải cải tiến sản phẩm của mình, hậu quả có thể rất nghiêm trọng.

“Các doanh nghiệp quảng cáo của họ phát triển mạnh nhờ sự chú ý,” Jasmine Enberg của Scalable cho biết. “Nếu những thay đổi về sản phẩm khiến ứng dụng của họ kém hấp dẫn hơn, điều đó sẽ làm giảm giá trị của chúng đối với các nhà quảng cáo.”

Bà cảnh báo: “Nếu các công ty này bị buộc phải thiết kế lại sản phẩm của mình, điều đó sẽ đe dọa đến mô hình kinh doanh của họ.”

AFP