Đấu vật để trở thành đàn ông trong nghi lễ trưởng thành theo truyền thống tổ tiên của Togo

Những thanh niên cởi trần bước ra từ một buổi lễ trong rừng ở miền bắc Togo, vừa đi vừa hát những bài ca chiến tranh, sẵn sàng cho nghi lễ truyền thống “Evala”, trong đó họ đấu vật để trở thành đàn ông.

Vào giữa tháng 7 hàng năm, hàng nghìn thanh niên dân tộc Kabye từ 18 đến 20 tuổi tham gia nghi lễ trưởng thành theo truyền thống tổ tiên tại vùng Kara của quốc gia Tây Phi này, cách thủ đô Lome hàng trăm km.

Và chính quyền hy vọng rằng công trình này sẽ sớm được UNESCO công nhận là một phần di sản văn hóa của Togo.

Trước mỗi trận đấu vật, các “Evalo” tham gia, như những chàng trai trẻ được gọi, phải có ba vết sẹo nhỏ gần mỗi tai, được tạo ra bằng dao.

Nghi lễ tiếp theo yêu cầu họ nhảy múa với một con chó cho đến khi nó chết vì kiệt sức.

Họ cũng được ăn thịt con vật này “lần đầu tiên” trong đời, trưởng khu tự quản Tchitchao, Achille Samah Bidiwana, nói với AFP.

“Chó là loài vật mạnh mẽ, dẻo dai và khôn ngoan. Bằng cách ăn thịt chó, người tham gia nghi lễ sẽ hấp thụ những phẩm chất này. Trong đấu trường, người nào hạ gục được đối thủ sẽ là người chiến thắng,” ông nói, trong bộ trang phục nghi lễ đen trắng với chiếc mũ truyền thống cùng màu.

Sau đó, cuộc đấu vật bắt đầu.

Mỗi người đều quan sát kỹ động thái của đối thủ, thường là người từ làng khác, lợi dụng lúc đối phương yếu thế để nhanh chóng túm lấy tay hoặc chân và cố gắng quật ngã họ.

Các cuộc đụng độ diễn ra dữ dội và những pha đổ vỡ đôi khi rất ngoạn mục.

Các đô vật bị thương đã được các đội cấp cứu tại chỗ sơ cứu – một số người thậm chí phải được đưa đến các bệnh viện gần đó.

Khắp đấu trường, mỗi đội đều cổ vũ cho các đô vật của mình.

“Giữ chặt, đừng buông ra,” một người trong đám đông hét lên. “Khóa chân lại và quật hắn xuống,” một người khác hét lên.

“Chúng ta là những chiến binh vĩ đại!” những người ủng hộ hô vang bằng tiếng Kabye.

“Sự cổ vũ của chúng tôi giúp các đô vật giữ vững tinh thần cho đến phút cuối cùng của trận đấu,” một khán giả khác nói với AFP.

 

– Áp lực xã hội –

 

Mặc dù việc tham gia lễ hội Evala không bắt buộc trong truyền thống Kabye, nhưng các chàng trai trẻ vẫn phải đối mặt với áp lực xã hội.

“Chúng tôi không ép buộc một cậu bé Kabye phải đấu vật, nhưng nếu cậu ấy không đấu, đặc biệt là nếu cậu ấy có thể lực tốt, cậu ấy sẽ làm ô danh xã hội”, Tchaa Tidiye, một huấn luyện viên đấu vật ở huyện Pya, cho biết.

Theo “tiêu chuẩn của ông bà chúng tôi, bạn không được phép có vợ trước khi trở thành một Evalo,” Bidiwana, trưởng thôn Tchitchao, cho biết.

“Tôi rất tự hào,” Nabede Kpatcha, người đến xem con trai mình thi đấu vật, nói.

“Những gì cha mẹ tôi đã dạy tôi, tôi phải truyền lại cho con tôi và con tôi cũng sẽ truyền lại cho con cháu của nó,” anh ấy nói thêm.

Một số quan chức cấp cao, bao gồm các bộ trưởng và sĩ quan quân đội Togo từ vùng Kara, cũng đã đi qua Evala.

Trong số đó, đáng chú ý là cựu tổng thống Togo và hiện là lãnh đạo Hội đồng Bộ trưởng, ông Faure Gnassingbe.

Ông Gnassingbe, người nắm quyền từ năm 2005, đã tham dự các trận đấu như mọi năm và phát biểu trước các đô vật bằng tiếng Kabye.

Ông đã trải qua nghi lễ trưởng thành giống như cha mình, Gnassingbe Eyadema, người tiền nhiệm của ông trên cương vị tổng thống.

“Faure Gnassingbe được coi là một trong những đô vật xuất sắc nhất thế hệ của mình,” Tidiye nói.

Bộ trưởng Văn hóa Isaac Tchiakpe nói với AFP rằng Togo đã khởi động quy trình đăng ký Evala vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO.

Ông nói thêm: “Chính phủ Togo quyết tâm đảm bảo Evala được công nhận xứng đáng trên trường quốc tế”.

Các trận đấu vật đã thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước.

“Đây là một khám phá tuyệt vời,” Sandrine Plathey, người đến từ Pháp nhân dịp này, cho biết.

Nhưng trong vài năm trở lại đây, bạo lực do các nhóm thánh chiến hoạt động ở vùng Sahel lân cận gây ra đã ảnh hưởng đến vùng cực bắc của Togo, đe dọa ngành du lịch đến những vùng đất tươi tốt, trù phú của khu vực này.

Theo AFP