Mỹ bác bỏ các nỗ lực của Trung Quốc về ‘khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia’ trên Biển Đông

“Hoa Kỳ bác bỏ các nỗ lực đang diễn ra của Trung Quốc nhằm thực thi cái gọi là ‘khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia’ gây bất ổn tại bãi cạn Scarborough và ngăn cản ngư dân Philippines tiếp cận ngư trường truyền thống của họ như đã được phản ánh trong Phán quyết Trọng tài năm 2016. Đây lại là một nỗ lực đơn phương khác của Trung Quốc nhằm sử dụng những cái cớ về môi trường và pháp lý đáng ngờ, được hậu thuẫn bằng sự cưỡng ép, để thúc đẩy các yêu sách lãnh thổ và hàng hải rộng lớn của mình ở Biển Đông, gây thiệt hại cho các nước láng giềng.” (Tuyên bố của người phát ngôn Tommy Pigott, Mỹ).

Ngày 8/8/2026, Bộ Ngoại giao Mỹ đã chính thức bác bỏ tuyên bố và các biện pháp thực thi của Trung Quốc về “khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia” (national nature reserve) tại bãi cạn Scarborough (Scarborough Reef/Shoal, còn gọi là Hoàng Nham đảo) ở Biển Đông.

chính quyền Trung Quốc công bố các quy định mới nhằm quản lý “khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia” tại bãi cạn Scarborough, một rạn san hô hình tam giác nằm trong vùng đặc quyền kinh tế rộng 200 hải lý của Philippines.

Trên thực tế, Trung Quốc đã kiểm soát thực thể này hơn một thập niên và năm ngoái đã chỉ định gần như toàn bộ khu vực phía đông bắc của bãi cạn này là khu bảo tồn thiên nhiên.

Theo các quy định quản lý mới, có hiệu lực từ ngày 1/8, các hoạt động như đánh bắt cá, khai thác khoáng sản và đào bới san hô hoặc rạn san hô trong khu vực được chỉ định đều bị cấm. Theo nội dung các biện pháp do Cục Lâm nghiệp và Thảo nguyên Quốc gia Trung Quốc công bố, lực lượng hải cảnh Trung Quốc cùng các cơ quan khác sẽ thiết lập hệ thống tuần tra thường xuyên nhằm trấn áp những hoạt động mà Bắc Kinh cho là bất hợp pháp.

Trong tuyên bố ngày 8/8, Bộ Ngoại giao Mỹ lên án những nỗ lực đang tiếp diễn của Bắc Kinh nhằm thực thi khu bảo tồn thiên nhiên này là hành động “gây bất ổn”.

“Đây lại là một nỗ lực đơn phương khác của Trung Quốc nhằm sử dụng những cái cớ đáng ngờ về môi trường và pháp lý, được hậu thuẫn bằng cưỡng ép, để thúc đẩy các yêu sách lãnh thổ và hàng hải rộng khắp ở Biển Đông, gây tổn hại cho các nước láng giềng”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott nói.

Ông nói thêm: “Mỹ đứng về phía đồng minh Philippines, ủng hộ khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.

Chính quyền Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông, một khu vực giàu tài nguyên và có vai trò thiết yếu đối với hoạt động hàng hải toàn cầu. Một số yêu sách của Trung Quốc cũng chồng lấn lên các vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, Malaysia, Indonesia và Brunei.

Mặc dù phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài Thường trực tại The Hague kết luận rằng các yêu sách mở rộng của Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý, chính quyền Trung Quốc bác bỏ phán quyết này và thường xuyên điều tàu hải cảnh cùng tàu quân sự đến các vùng biển tranh chấp nhằm củng cố yêu sách chủ quyền.

Căng thẳng lại bùng phát trong những tuần gần đây sau khi Philippines và Trung Quốc xảy ra ba vụ đối đầu trên biển trong vòng chưa đầy một tuần hồi tháng 7.

Trong vụ chạm trán ngày 24/7 gần bãi cạn Scarborough, các tàu hải cảnh Trung Quốc đã phun vòi rồng và thực hiện “các hành động điều động nguy hiểm khác” đối với tàu chính phủ và tàu hải cảnh Philippines, theo ông Jay Tarriela, phát ngôn viên lực lượng hải cảnh Philippines. Ông cho biết có thời điểm một tàu Trung Quốc áp sát một tàu Philippines ở khoảng cách chỉ 7 mét, gây ra va chạm có “rủi ro nghiêm trọng”.

Theo phía lực lượng Trung Quốc, hải cảnh nước này đã thực hiện “các biện pháp kiểm soát” đối với một số tàu Philippines đi vào vùng biển thuộc quyền tài phán của Trung Quốc.

Vụ việc xảy ra chỉ một ngày sau khi lực lượng hải cảnh Philippines cáo buộc phía Trung Quốc dùng vòi rồng tấn công tàu của họ trong hơn 2 phút.

Ngày 20/7, Manila thông báo xảy ra một vụ đụng độ bạo lực gần bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), một bãi cạn khác đang là điểm nóng tranh chấp ở Biển Đông. Vụ việc khiến một thủy thủ hải quân Philippines bị các thành viên thủy thủ đoàn Trung Quốc làm bị thương, làm dấy lên quan ngại từ Mỹ, Liên minh châu Âu, Úc và Nhật Bản.

Sau đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tiết lộ rằng một tàu Tuần duyên Mỹ đang ở trong khu vực khi vụ việc ngày 20/7 xảy ra, giúp đứng giữa hai bên và hỗ trợ tạo điều kiện đưa người bị thương đi cứu chữa.

“Vì vậy, chúng tôi đã ở đây, chúng tôi đang hiện diện, chúng tôi có vai trò và chúng tôi sẽ không bỏ rơi các đồng minh của mình,” ông Rubio nói với các phóng viên ngày 23/7 bên lề cuộc họp ASEAN tại Manila.

Ông nhấn mạnh rằng Mỹ và Trung Quốc, với tư cách là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và hai cường quốc hạt nhân, phải duy trì quan hệ với nhau. “Nhưng điều đó sẽ không phải trả giá bằng các đồng minh và đối tác của chúng tôi trong khu vực, cũng như sự hiện diện của chúng tôi tại đây,” ông nói.