Bộ trưởng Quốc phòng Philippines nói Trung Quốc “hãy biết xấu hổ”, Bắc Kinh đáp trả “làm màu và nói dối”

Sự kiện ngoại giao hiếm thấy tại diễn đàn quốc tế làm leo thang căng thẳng Biển Đông

Ngày 8/9/2026, tại Đối thoại Quốc phòng Seoul (Seoul Defense Dialogue), Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. đã công khai chỉ trích Trung Quốc ngay trên sân khấu sau khi nhận được một tờ ghi chú nêu lập trường của Bắc Kinh về phán quyết trọng tài Biển Đông 2016. Ông yêu cầu quan chức Trung Quốc “hãy cư xử đàng hoàng một chút, biết xấu hổ một chút đi”. Ngày hôm sau, phía Trung Quốc đáp trả bằng cách cáo buộc Philippines “làm màu và nói dối”.

Diễn biến sự việc

Trong phiên thảo luận về thách thức hàng hải và hành vi “vùng xám” (gray zone) ở Biển Đông, ông Teodoro đang trả lời câu hỏi thì một nhân viên sự kiện đặt tờ giấy lên bàn trước mặt ông. Theo ban tổ chức và hãng tin Yonhap của Hàn Quốc, tờ ghi chú do tùy viên quân sự Đại sứ quán Trung Quốc tại Seoul đưa cho nhân viên sự kiện để chuyển tới ông Teodoro.

Ông dừng phát biểu, đọc to nội dung trước toàn bộ khán giả. Tờ giấy khẳng định lập trường Trung Quốc “rõ ràng, nhất quán và kiên định” về vụ trọng tài Biển Đông, cho rằng phán quyết 2016 “vi phạm các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế”, “bất hợp pháp, vô hiệu và không có giá trị ràng buộc”.

Teodoro phản bác từng điểm một cách thẳng thắn. Khi tờ giấy nói Trung Quốc không chấp nhận phán quyết, ông đáp: “Đương nhiên, vì quý vị đã thua”. Ông cáo buộc hành động này không còn là “vùng xám” mà là “cưỡng ép, bắt nạt và xâm lược thực sự”, đồng thời thiếu tôn trọng luật pháp quốc tế (UNCLOS), nước chủ nhà Hàn Quốc và toàn thể khán giả. Chốt lại bằng tiếng Philippines, ông nói đại ý: “Hãy cư xử đàng hoàng một chút, biết xấu hổ một chút đi”. Lời phát biểu nhận được tiếng vỗ tay từ hội trường.

Ông còn tuyên bố sẽ giữ tờ giấy làm “kỷ niệm về sự tuyệt vọng và lập trường kém hiệu quả của Trung Quốc trước một khán giả tự do”.

Phản ứng của Trung Quốc

Ngày 9/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết bà “không nắm rõ chi tiết sự việc cụ thể”, nhưng nhắc lại lập trường cố định của Bắc Kinh về phán quyết trọng tài 2016. Bà kêu gọi “một số người ở Philippines chấm dứt việc làm màu và nói dối”, đồng thời bảo vệ quan hệ Trung Quốc – Philippines cũng như hòa bình, ổn định ở Biển Đông.

Phân tích tác động

Sự kiện tuy ngắn nhưng mang tính biểu tượng cao vì diễn ra công khai trên diễn đàn quốc tế và được lan truyền rộng rãi.

Về quan hệ song phương, sự việc làm trầm trọng thêm căng thẳng vốn đã cao. Teodoro là quan chức cấp cao Philippines từng bị Trung Quốc áp biện pháp trừng phạt cá nhân. Việc ông công khai chỉ trích càng củng cố hình ảnh đối đầu. Phía Bắc Kinh tiếp tục duy trì narrative “Philippines khiêu khích”. Rủi ro ngắn hạn là gia tăng các hoạt động vùng xám quanh các điểm nóng như bãi Cỏ Mây hay Scarborough.

Ở cấp khu vực, sự kiện cung cấp thêm bằng chứng về cách Trung Quốc xử lý bất đồng trên diễn đàn quốc tế, khiến một số nước ASEAN có thể dè dặt hơn trong việc thúc đẩy Bộ Quy tắc Ứng xử (COC) và nghiêng về xu hướng quốc tế hóa vấn đề Biển Đông.

Về nhận thức quốc tế, video Teodoro phản bác điểm-by-point mang lại lợi thế truyền thông cho Philippines, tạo hình ảnh “nước nhỏ dám nói thẳng”. Trung Quốc bị đặt vào thế phòng thủ về mặt hình ảnh khi hành vi của mình bị phơi bày công khai.

Trong nước Philippines, phát biểu của Teodoro nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ, củ cố lập trường cứng rắn của chính phủ Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. Trong khi đó, phản ứng của Bắc Kinh khá kiềm chế, cho thấy họ muốn tránh leo thang truyền thông quá mức nhưng vẫn giữ nguyên lập trường.

Về chuẩn mực ngoại giao, đây là một trong những lần hiếm hoi một bộ trưởng công khai “lột mặt nạ” hành vi của đối phương ngay trên sân khấu đa phương, đặt ra câu hỏi về giới hạn của ngoại giao công khai và cách các diễn đàn quốc tế xử lý sự can thiệp bất thường.

Triển vọng

Sự kiện không thay đổi căn bản cán cân lực lượng trên Biển Đông, nhưng làm rõ hơn tính chất đối đầu và giảm thêm cơ hội hạ nhiệt quan hệ trong thời gian tới. Philippines củng cố vị thế “nạn nhân bị bắt nạt nhưng dám lên tiếng”, còn Trung Quốc phải đối mặt với chi phí hình ảnh khi cách ứng xử bị đặt dưới ánh sáng công luận quốc tế. Trong bối cảnh căng thẳng Biển Đông vẫn ở mức cao, những khoảnh khắc như vậy có thể tiếp tục xuất hiện trên các diễn đàn đa phương trong thời gian tới.

LÝ THIỆN