Liên Hợp Quốc thông qua bản đồ thế giới mới, Ukraine phản đối

Theo CNN , Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm 4/9 bỏ phiếu thông qua bản đồ thế giới mới để phản ánh đúng kích thước thực tế của các lục địa, khắc phục sai lệch của bản đồ truyền thống vốn làm cho châu Phi và những vùng gần xích đạo nhỏ hơn thực tế.

Nghị quyết “Sửa bản đồ” do các quốc gia thành viên Liên minh châu Phi và Bahamas đưa ra nhận định ủng hộ áp đảo với 164 nước bỏ phiếu tán thành, 6 nước bỏ phiếu trắng (Serbia, Estonia, Georgia, Lithuania, Moldova, Ukraine) và chỉ có Mỹ bỏ phiếu chống. Nghị quyết mới hướng tới cung cấp cách nhìn công bằng đối với các khu vực trên thế giới, đặc biệt là châu Phi. Việc châu Phi bị vẽ nhỏ đi trên bản đồ qua nhiều thế kỷ vô tình khiến mọi người nghĩ rằng châu lục bé hơn thực tế và ít quan trọng.

NBC News cho biết nhiều bản đồ thế giới hiện nay dựa trên phép chiếu Mercator do nhà bản đồ học châu Âu Gerardus Mercator tạo ra vào năm 1569. Phép chiếu Mercator là một phương pháp vẽ bản đồ thế giới lên một mặt phẳng, trong đó các đường kinh tuyến và vĩ tuyến vuông góc với nhau, giúp tàu thuyền dễ dàng định hướng theo một hướng la bàn cố định, do đó phép chiếu này được sử dụng rộng rãi trong hàng hải. Tuy nhiên, nó ít hữu ích hơn khi dùng làm bản đồ thế giới vì tỷ lệ bị bóp méo, với quốc gia ở xa trông lớn hơn một cách bất hợp lý so với quốc gia ở gần xích đạo. Ví dụ, theo phép chiếu Mercator, Greenland trông lớn hơn Nam Mỹ và tương tự châu Phi. Thực tế, Greenland có kích thước tương đương Cộng hòa Dân chủ Congo và nhỏ hơn 14 lần so với châu Phi.

Một số nhà chỉ trích cho rằng phép chiếu Mercator vẫn phổ biến vì nó phóng to và đặt trọng tâm vào châu Âu, cũng như khu vực phương Tây khác như Bắc Mỹ. Nghị quyết của Liên Hợp Quốc bày tỏ lo ngại sự méo mó trên góp phần làm giảm kích thước của châu Phi, Mỹ Latinh và Nam Á theo cảm tính và duy trì cách nhìn mất cân bằng về thế giới. Về lâu dài, điều đó góp phần “làm giảm giá trị kinh tế xã hội, nhu cầu cơ sở hạ tầng, tiềm năng phát triển và thịnh vượng của khu vực phía nam, có thể tăng thêm định kiến trong lĩnh vực môi trường, địa chính trị và an ninh”.

Có một điểm nhay cảm: Trên phiên bản bản đồ Equal Earth được đưa ra, Crimea được tô màu xám/khác màu với phần còn lại của Ukraine. Nó cũng không được tô cùng màu với Nga. Chính điều này khiến Ukraine phản đối và bỏ phiếu trắng.

Đại diện Ukraine tại LHQ cho rằng cách thể hiện này làm Crimea có vẻ như là một lãnh thổ tách biệt khỏi Ukraine, trong khi theo luật quốc tế, Crimea vẫn thuộc Ukraine và việc Nga sáp nhập bán đảo này năm 2014 không được LHQ công nhận.

Điều quan trọng trong phiên họp ngày 4/9, các nước đã yêu cầu ghi rõ trong hồ sơ rằng nghị quyết không làm thay đổi biên giới hay tình trạng pháp lý của bất kỳ lãnh thổ nào. Đại diện Liechtenstein, phát biểu thay mặt cả Na Uy và Iceland, nói rất rõ rằng việc triển khai nghị quyết hay các bản đồ theo Equal Earth không hàm ý công nhận, ủng hộ hay chấp nhận bất kỳ yêu sách nào đối với lãnh thổ tranh chấp, thay đổi biên giới hoặc thay đổi quy chế pháp lý của lãnh thổ.

Đại diện Mỹ tại LHQ nói trước khi bỏ phiếu rằng Washington phản đối vì cho rằng nghị quyết “Correct the Map” mang tính ý thức hệ, biến một vấn đề kỹ thuật về phép chiếu bản đồ thành một dự án chính trị của LHQ. Mỹ là nước duy nhất bỏ phiếu chống,