Google thu hồi công cụ AI xử lý ảnh vệ tinh mới sau phản ứng dữ dội từ người dùng

Google đã tạm thời thu hồi (roll back) công cụ AI mới tích hợp vào Google Earth chỉ khoảng một ngày sau khi ra mắt, do phản ứng dữ dội từ người dùng, nhà nghiên cứu và chuyên gia về rủi ro thông tin sai lệch, tin giả…

“Chúng tôi đã thấy các chuyên gia về không gian địa lý sử dụng tính năng này cho nhiều mục đích hữu ích, tuy nhiên chúng tôi cũng thấy một số người chia sẻ ảnh chụp màn hình của hình ảnh được tạo ra dường như vi phạm chính sách của chúng tôi”, một phát ngôn viên của Google cho biết – “Vì vậy, chúng tôi đang tạm thời loại bỏ tính năng này khỏi Google Earth trong khi chúng tôi đang nỗ lực triển khai các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn.”

“Chúng tôi biết rằng mọi người đặc biệt tin tưởng Google Earth vì nó cung cấp một cái nhìn đáng tin cậy về thế giới,” thông cáo cho biết thêm.

Công cụ “tạo ảnh”, được ra mắt hôm thứ Năm, đã tích hợp công nghệ tạo ảnh Nano Banana 2 của Google vào Google Earth, cho phép người dùng phóng to các vị trí và tạo ảnh chỉ trong vài giây dựa trên dữ liệu vệ tinh, ảnh chụp từ trên không và bản đồ 3D của chương trình.

Google đã mô tả nó như một cách để “hình dung lịch sử, tạo ra các kế hoạch bất động sản và hơn thế nữa.”

Trước đó, ngày 30/7/2026 (Thứ Năm): Google ra mắt tính năng “Create image” trên phiên bản web của Google Earth. Công cụ này dùng mô hình AI Nano Banana 2 cho phép người dùng zoom vào bất kỳ vị trí nào trên bản đồ vệ tinh/aerial/3D, nhập prompt văn bản và tạo ra hình ảnh photorealistic chồng lên ảnh vệ tinh thật (ví dụ: tái hiện Pompeii cổ đại, mô phỏng dự án bất động sản…).

Ngay sau đó nhiều nhà nghiên cứu, nhà báo điều tra mã nguồn mở (OSINT) và chuyên gia đã thử nghiệm và chỉ ra rủi ro lớn. Họ dễ dàng tạo ra các hình ảnh giả như:

• Nhà máy hạt nhân ở Iran
• Người tị nạn gần biên giới Mỹ–Mexico
• Hố bom cạnh bệnh viện ở Gaza
• Xe tăng Nga ở Kiev
• Tháp Eiffel sụp đổ, hố sụt nuốt Kim tự tháp Giza…

Những hình ảnh này “dựa trên” tọa độ và ảnh vệ tinh thật của Google Earth, nên dễ bị nhầm là bằng chứng xác thực.

Brady Africk, một nhà phân tích nghiên cứu tại Viện Doanh nghiệp Mỹ chuyên về phân tích ảnh vệ tinh, nói với AFP rằng bản cập nhật Google Earth sẽ khiến việc “tạo ra những hình ảnh vệ tinh giả mạo thuyết phục, có thể lan truyền nhanh chóng trên mạng và đánh lừa công chúng trở nên dễ dàng hơn.”

Ông nói rằng những hình ảnh giả mạo như vậy “làm xói mòn lòng tin của công chúng vào ảnh vệ tinh và khiến công việc của các nhà báo và nhà nghiên cứu trở nên khó khăn hơn”.

Google nhấn mạnh rằng hình ảnh AI không xuất hiện trong trải nghiệm chính của Google Earth (chỉ tồn tại trong công cụ tạo ảnh) và có watermark SynthID (dấu hiệu số nhận diện AI). Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra rằng watermark có thể bị bỏ qua khi chia sẻ screenshot hoặc video, và công cụ ban đầu gần như không từ chối các prompt nhạy cảm.

Lý do phản ứng mạnh

Google Earth từ lâu được coi là nguồn tham chiếu đáng tin cậy cho nhà báo, nhà nghiên cứu, tổ chức nhân quyền và cộng đồng OSINT để xác minh sự kiện thực tế (đặc biệt ở vùng xung đột). Việc cho phép dễ dàng “chế” ảnh vệ tinh giả trên chính nền tảng này bị đánh giá là làm suy yếu niềm tin đã xây dựng hàng thập kỷ. Nhiều ý kiến gọi đây là bước đi “vô trách nhiệm”.

Hiện tại tính năng đã bị gỡ. Google cho biết sẽ bổ sung “guardrails” (hàng rào bảo vệ) mạnh hơn trước khi có thể xem xét đưa trở lại.