Mùa cá chuồn năm cũ…

Ngày trước ở biển miền Trung, cá chuồn rất nhiều, rất rẻ. Mỗi lần tới mùa cá chuồn, khoảng tháng 3, tháng 4 âm lịch, má đi chợ mua về cả mớ. Ngày đó nậu cá hay bán mớ chứ không cân ký như bây giờ. Má nói đang mùa, cá chuồn nhiều không làm gì cho hết, tươi xanh mà rẻ rề nên má mua trụm luôn cả mớ.

Cá chuồn không đắt không sang như cá thu, cá chim hay cá mú. Nó là loại cá rẻ tiền, bình dân nhưng không phải là không ngon. Thịt cá chuồn ăn dai và ngọt, rất mặn mòi. Các món ăn từ cá chuồn cũng đơn giản dễ nấu, không cần cầu kỳ nên thường có mặt trong bữa cơm của người lao động bình dân. Thường xuyên gặp là ba món: canh, nướng, kho.

Món thứ nhất là món canh: cá chuồn nấu chua lá giang. Món này nấu là có ngay không cần nhiều thời gian. Chỉ cần làm cá sạch, để ráo, chờ nước sôi nêm nếm gia vị cho vừa ăn thì bỏ cá vào, mấy phút sau vò lá giang vào, vò thêm một ít é trắng và ngổ nữa cho thơm. Đập dập vài trái ớt xanh vào là có ngay một nồi canh chua cá chuồn. Cơm chín ăn liền cho nóng, béo béo, ngọt ngọt, chua chua, cay cay. Ăn xong toát liền mồ hôi, người cảm giác mát rượi nhẹ nhõm.

Món thứ hai là món nướng: cá chuồn nướng muối ớt. Cá chuồn đánh vẩy sạch rồi xẻ vài khứa, xát muối ớt xanh lên để nửa tiếng cho thấm. Chỉ cần ướp muối ớt xanh. Rồi lấy tre cặp gắp, khều than ra nướng trên bếp than. Con cá tươi vãnh lên trên than, mỡ cá chảy xuống than xèo xèo, mùi bốc lên thơm lựng, thơm nức mũi. Cá chín vàng hai mặt, thịt săn săn lại, gỡ ra. Rồi giã thêm một cối muối ớt xanh, khi ăn thì quẹt thêm chút muối ớt nữa là đậm đà, đúng điệu. Món nướng này nếu ăn với nước mắm ớt tỏi sẽ không ngon bằng quẹt chút muối ớt xanh. Món này ăn với cơm nóng hay cơm nguội đều ngon. Rất mộc mạc mà lại rất mặn mòi, tổng hòa tất cả hương vị, mặn, cay, béo, đặc biệt là rất thơm, thơm lừng khắp nhà trên bếp chái. Vừa ăn vừa hít hà, người nhẹ như vừa được xông hơi.

Món thứ ba là món kho: cá chuồn kho mít non. Má sai chị ra vườn coi trái mít nào non non, eo eo chặt vào (trái nào suông sảy để cho nó lớn). Mít non chặt vào gọt vỏ, cắt khúc chần sơ qua nước sôi, rồi xếp vào nồi, cá chuồn cắt khúc xếp xen vào. Cho nước sôi vào, nêm mắm, muối, hành tiêu gia vị cho vừa miệng, cho thêm một ít tóp mỡ, đập vài trái ớt lên trên, để riu riu lửa từ từ cho nước cạn dần, thấm vào cá và mít. Cuối cùng hái một ít lá lốp, (có nơi gọi là lá lốt) xắt sợi vào rồi nhắc xuống. Món này không xắt hành, phải xắt lá lốp, sự kết hợp giữa món kho này với lá lốp đúng là hợp, hợp không còn chỗ nào để nói. Miếng cá, miếng mít thấm tháp gia vị, vừa ngọt, vừa thơm, vừa béo, vừa bùi. Ăn miếng cá cũng thấm mà ăn miếng mít cũng thích. Dằm thêm một chén mắm ớt cay nguyên chất, nếu thích ăn mặn thì chan thêm một chút cho đậm đà. Bữa cơm có mít kho cá chuồn ăn thăm thẳm chiều trôi, ăn hứng thú, ăn no mà không muốn đứng dậy.

Đó là ba món quen thuộc chế biến từ cá chuồn – của má, ngày xưa, đã qua lâu lắc rồi…
Bây giờ, chợ quê tôi ít thấy cá chuồn, ít thấy lắm. Những đàn cá chuồn đã trôi dạt về nơi nao?
Những ngày mưa dầm nhớ món cá chuồn nướng bếp than, cá chuồn kho mít non. Những ngày nắng chát, thèm món cá chuồn nấu chua lá giang…

“Cuộc đời này dù ngắn nỗi nhớ quá dài…” Thật như lời bài hát, tôi hay nhớ những chuyện ngày xưa, những món ăn ngày xưa. Những miền ký ức xa vời nhưng vô vàn thương mến. Nhớ những món ăn từ cá chuồn như nhớ một người thương cũ lâu lắm chưa gặp lại…

NGUYỄN THỊ THANH LOAN- Ảnh Internet