Srebrenica: Vụ thảm sát tháng 7/1995 gây chấn động thế giới

Srebrenica đã trở thành biểu tượng của nạn thanh lọc sắc tộc sau khi đàn ông và trẻ em trai ở đây bị người Serbia Bosnia tàn sát sau cuộc bao vây kéo dài ba năm trong các cuộc chiến tranh Balkan những năm 1990.

Lễ tang của Ratko Mladic, lãnh đạo quân sự người Serbia gốc Bosnia và là tội phạm chiến tranh bị kết án, người đã chỉ huy vụ thảm sát, sẽ diễn ra vào thứ Hai sau khi ông ta qua đời trong tù vào ngày 27 tháng 8.

Srebrenica  bị các tòa án quốc tế phán quyết là một vụ diệt chủng.

Dưới đây là dòng thời gian của thảm kịch:

– 1992: Lần bắt giữ đầu tiên –

Srebrenica, một thị trấn chủ yếu là người Hồi giáo ở phía đông Bosnia, đã rơi vào tay quân đội người Serbia Bosnia ngay sau khi cuộc bao vây thủ đô Sarajevo bắt đầu vào đầu cuộc chiến tranh Bosnia hồi tháng 4 năm 1992.

Các thị trấn khác ở phía đông thung lũng Drina cũng bị chiếm giữ với sự trợ giúp của các nhóm bán quân sự đã vượt biên từ nước láng giềng Serbia.

Bị đánh đuổi theo chính sách được mệnh danh là “thanh lọc sắc tộc”, lực lượng Hồi giáo Bosnia đã tái chiếm vùng đất này. Nhưng vào cuối năm, nơi đây lại trở thành mục tiêu của người Serbia, những người đã cắt đứt đường giao thông.

– 1993: ‘Khu vực an toàn’ –

Trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 4 năm 1993, khoảng 8.000 người đã được sơ tán khỏi khu vực đang ngày càng trở nên nguy hiểm.

Hàng chục người thiệt mạng trong các cuộc oanh tạc của lực lượng người Serbia ở Bosnia.

Ngày 16 tháng 4, khi thị trấn bị tấn công bởi xe tăng và pháo binh, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc tuyên bố Srebrenica là “vùng an toàn” dưới sự bảo vệ của lực lượng Liên hợp quốc và NATO.

Một thỏa thuận ngừng bắn và phi quân sự hóa được ký kết vào ngày hôm sau tại Sarajevo dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc, nhưng nó không bao giờ được tôn trọng.

Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) vận chuyển lương thực và các nhu yếu phẩm khác vào thị trấn, nơi hiện đã trở thành khu vực được bảo vệ.

Vào tháng 5, Liên Hợp Quốc sẽ thiết lập thêm năm khu vực an toàn khác – Sarajevo, Tuzla, Zepa, Gorazde và Bihac.

– 1994: Quân đội Hà Lan đến –

Ngày 1 tháng 3 năm 1994, một đơn vị gồm 450 binh sĩ gìn hòa bình của Liên Hợp Quốc được triển khai đến vùng lãnh thổ nơi việc luân chuyển binh lính Liên Hợp Quốc trước đó đã bị trì hoãn. Các binh sĩ Hà Lan này tiếp quản nhiệm vụ từ lực lượng gìn hòa bình Canada.

– 1995: Cuộc tấn công cuối cùng –

Đầu tháng 7 năm 1995, lực lượng người Serbia ở Bosnia tấn công các vị trí của chính phủ Hồi giáo ở phía nam, đông và bắc của vùng lãnh thổ tranh chấp. Họ tràn ngập các vị trí của lực lượng gìn hòa bình vào ngày 9 tháng 7 sau khi bắt giữ khoảng 30 con tin.

Khi đó, xe tăng của người Serbia gốc Bosnia chỉ còn cách thị trấn chưa đầy hai ki-lô-mét (1,2 dặm).

Ngày 11 tháng 7, NATO tiến hành các cuộc không kích nhằm vào hai xe tăng Serbia ở ngoại ô Srebrenica.

Tuy nhiên, cùng ngày hôm đó, quân đội Serbia Bosnia do Mladic chỉ huy đã tràn vào Srebrenica, khiến hàng chục nghìn người tị nạn phải chạy trốn đến doanh trại của lực lượng Hà Lan tại Potocari ở ngoại ô thị trấn đồi núi này.

Lực lượng gìn hòa bình và hàng ngàn người tị nạn, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, rút ​​lui vào căn cứ của Liên Hợp Quốc, trong khi hàng ngàn người khác tập trung bên ngoài.

– Tháng 7 năm 1995: Vụ thảm sát –

Sau khi chiếm được Srebrenica, Mladic ra lệnh sơ tán toàn bộ thường dân, bao gồm phụ nữ, trẻ em và người già, trong khi tất cả đàn ông trong độ tuổi chiến đấu đều bị bắt làm tù binh.

Trong những ngày tiếp theo, hơn 8.000 đàn ông và trẻ em Hồi giáo đã bị lực lượng người Serbia ở Bosnia tàn sát một cách có hệ thống và thi thể của họ bị vứt vào các hố chôn tập thể.

Sau đó, người Serbia đã khai quật nhiều hài cốt và chôn cất lại chúng trong những ngôi mộ khác nhằm che giấu bằng chứng.

Các lời kể của nhân chứng xuất hiện từ ngày 17 tháng 7, với những người trốn thoát kể lại những câu chuyện kinh hoàng về việc bị lực lượng người Serbia ở Bosnia giết hại, tra tấn và hãm hiếp.

Ngày 24 tháng 7 và ngày 16 tháng 11, lần lượt nhà lãnh đạo chính trị người Serbia gốc Bosnia, Radovan Karadzic và Mladic, bị Tòa án Hình sự Quốc tế về Nam Tư cũ (ICTY) truy tố về tội diệt chủng, tội ác chống nhân loại và tội ác chiến tranh.

Đến nay, 6.880 nạn nhân của vụ thảm sát đã được xác định danh tính và chôn cất – 6.643 người tại trung tâm tưởng niệm Potocari và 237 người tại các nghĩa trang khác trong khu vực Srebrenica.

– Tháng 11 năm 1995: Bosnia bị chia cắt –

Ngày 21 tháng 11 năm 1995, Hiệp định Dayton, được soạn thảo dưới áp lực quốc tế, đã chấm dứt chiến tranh.

Họ chia Bosnia thành hai thực thể, Cộng hòa Srpska của người Serb và Liên bang Bosnia của người Croatia theo đạo Hồi, mỗi thực thể đều được hưởng một mức độ tự trị lớn và thống nhất bởi các thể chế trung ương yếu.