Chào mừng đến với thời đại bất bình đẳng AI: Còn gì lại cho con người?

Yingying Lu *

0 206

Ngày 30 tháng Mười Một 2022, OpenAI đã ra mắt chatbot AI ChatGTP, giúp thế hệ công nghệ AI mới nhất được phổ biến rộng rãi.

Trong vài tháng kể từ đó, chúng ta đã thấy Italia cấm ChatGTP do lo ngại về quyền riêng tư, các nhà công nghệ hàng đầu kêu gọi tạm dừng phát triển hệ thống AI và thậm chí các nhà nghiên cứu nổi tiếng nói rằng chúng ta nên chuẩn bị tiến hành các cuộc không kích vào các trung tâm dữ liệu liên quan đến AI lừa đảo.

Việc triển khai nhanh chóng AI và những tác động tiềm năng của nó đối với xã hội và nền kinh tế loài người hiện đang được chú ý rõ ràng.

AI sẽ có ý nghĩa gì đối với năng suất và tăng trưởng kinh tế? Nó sẽ mở ra một thời đại sang trọng tự động cho tất cả mọi người hay chỉ đơn giản là làm tăng thêm sự bất bình đẳng hiện có? Và nó có ý nghĩa như thế nào đối với vai trò của con người?

Các nhà kinh tế đã nghiên cứu những câu hỏi này trong nhiều năm. Đồng nghiệp của tôi Yixiao Zhou và tôi đã khảo sát kết quả của họ năm 2021 và nhận thấy rằng chúng tôi vẫn còn lâu mới có câu trả lời chắc chắn.

Bức tranh kinh tế lớn

Trong khoảng nửa thế kỷ qua, người lao động khắp thế giới đã nhận được một phần nhỏ hơn trong tổng thu nhập của nước họ.

Đồng thời, tăng trưởng về năng suất – bao nhiêu sản lượng có thể được sản xuất với một lượng đầu vào nhất định như lao động và nguyên vật liệu – đã chậm lại. Giai đoạn này cũng chứng kiến những bước phát triển vượt bậc trong việc tạo ra và triển khai công nghệ thông tin và tự động hóa.

Công nghệ tốt hơn được cho là sẽ tăng năng suất. Sự thất bại rõ ràng của cuộc cách mạng máy tính trong việc mang lại những lợi ích này là một câu đố mà các nhà kinh tế học gọi là nghịch lý Solow.

AI sẽ giải cứu năng suất toàn cầu khỏi sự sụt giảm kéo dài? Và nếu vậy, ai sẽ gặt hái những lợi ích? Nhiều người tò mò về những câu hỏi này.

Trong khi các công ty tư vấn thường coi AI là liều thuốc chữa bách bệnh cho nền kinh tế, thì các nhà hoạch định chính sách lại quan tâm nhiều hơn đến khả năng mất việc làm. Các nhà kinh tế, có lẽ không ngạc nhiên, có một cái nhìn thận trọng hơn.

Thay đổi triệt để với tốc độ nhanh chóng

Có lẽ nguồn thận trọng lớn nhất duy nhất là sự không chắc chắn lớn xung quanh quỹ đạo tương lai của công nghệ AI.

So với những bước nhảy vọt về công nghệ trước đây – chẳng hạn như đường sắt, giao thông cơ giới và gần đây là sự tích hợp dần dần của máy tính vào mọi khía cạnh cuộc sống của chúng ta – AI có thể lan truyền nhanh hơn nhiều. Và nó có thể làm điều này với vốn đầu tư thấp hơn nhiều.

Điều này là do ứng dụng của AI phần lớn là một cuộc cách mạng trong phần mềm. Phần lớn cơ sở hạ tầng mà nó yêu cầu, chẳng hạn như thiết bị điện toán, mạng và dịch vụ đám mây, đã sẵn sàng.

Không cần quá trình xây dựng đường sắt vật lý hoặc mạng băng thông rộng chậm chạp – bạn có thể sử dụng ChatGPT và vô số phần mềm tương tự đang phát triển nhanh chóng ngay bây giờ từ điện thoại của bạn.

Việc sử dụng AI cũng tương đối rẻ, giúp giảm đáng kể các rào cản gia nhập. Điều này liên kết với một sự không chắc chắn lớn khác xung quanh AI: phạm vi và lĩnh vực của các tác động.

AI dường như sẽ thay đổi hoàn toàn cách chúng ta làm mọi việc trong nhiều lĩnh vực, từ giáo dục và quyền riêng tư đến cấu trúc thương mại toàn cầu. AI có thể không chỉ thay đổi các yếu tố rời rạc của nền kinh tế mà còn thay đổi cấu trúc rộng lớn hơn của nó.

Mô hình đầy đủ về sự thay đổi phức tạp và triệt để như vậy sẽ là một thách thức cực kỳ khó khăn và chưa ai làm được. Tuy nhiên, nếu không có mô hình như vậy, các nhà kinh tế không thể đưa ra những tuyên bố rõ ràng về những tác động có thể xảy ra đối với nền kinh tế nói chung.

Bất bình đẳng hơn, thể chế yếu hơn

Mặc dù các nhà kinh tế có ý kiến ​​khác nhau về tác động của AI, nhưng các nghiên cứu kinh tế đều nhất trí chung rằng AI sẽ làm tăng bất bình đẳng.

Một ví dụ khả thi về điều này có thể là sự chuyển đổi hơn nữa lợi thế từ lao động sang tư bản, làm suy yếu các thể chế lao động trên đường đi. Đồng thời, nó cũng có thể làm giảm cơ sở thuế, làm suy yếu khả năng phân phối lại của chính phủ.

Hầu hết các nghiên cứu thực nghiệm đều thấy rằng công nghệ AI sẽ không làm giảm việc làm nói chung. Tuy nhiên, nó có khả năng làm giảm lượng thu nhập tương đối dành cho lao động có tay nghề thấp, điều này sẽ làm gia tăng bất bình đẳng trong toàn xã hội.

Hơn nữa, tăng trưởng năng suất do AI gây ra sẽ gây ra sự phân bổ lại việc làm và tái cơ cấu thương mại, điều này sẽ có xu hướng làm gia tăng hơn nữa sự bất bình đẳng cả trong các quốc gia và giữa các quốc gia.

Do đó, việc kiểm soát tốc độ áp dụng công nghệ AI có khả năng làm chậm tốc độ tái cơ cấu kinh tế và xã hội. Điều này sẽ cung cấp một khoảng thời gian dài hơn để điều chỉnh giữa những người thua cuộc và những người hưởng lợi tương đối.

Trước sự gia tăng của người máy và AI, các chính phủ có khả năng giảm bớt bất bình đẳng thu nhập và các tác động tiêu cực của nó bằng các chính sách nhằm giảm bất bình đẳng về cơ hội.

Còn lại gì cho con người?

Nhà kinh tế học nổi tiếng Jeffrey Sachs từng nói:

Những gì con người có thể làm trong thời đại AI chỉ là trở thành con người, bởi vì đây là điều mà robot hay AI không thể làm được.

Nhưng nghĩa chính xác là gì? Ít nhất là về mặt kinh tế?

Trong mô hình kinh tế truyền thống, con người thường đồng nghĩa với “lao động”, đồng thời cũng là một tác nhân tối ưu hóa. Nếu máy móc không chỉ có thể thực hiện lao động mà còn có thể đưa ra quyết định và thậm chí tạo ra ý tưởng, thì con người còn lại gì?

Sự trỗi dậy của AI thách thức các nhà kinh tế phát triển các biểu diễn phức tạp hơn về con người và “các tác nhân kinh tế” cư trú trong các mô hình của họ.

Như các nhà kinh tế học người Mỹ David Parkes và Michael Wellman đã lưu ý, một thế giới của các tác nhân AI thực sự có thể hành xử giống lý thuyết kinh tế hơn là thế giới con người.

So với con người, AI “tôn trọng các giả định lý tưởng hóa về tính hợp lý hơn con người, tương tác thông qua các quy tắc mới và hệ thống khuyến khích hoàn toàn khác biệt với những quy tắc phù hợp với con người”.

Quan trọng hơn, việc có một khái niệm tốt hơn về thế nào là “con người” trong kinh tế cũng sẽ giúp chúng ta suy nghĩ về những đặc điểm mới mà AI sẽ mang lại cho nền kinh tế.

AI sẽ mang lại cho chúng ta một số loại công nghệ sản xuất mới về cơ bản hay nó sẽ sửa đổi các công nghệ sản xuất hiện có? AI chỉ đơn giản là một sự thay thế cho lao động hoặc vốn con người, hay nó là một tác nhân kinh tế độc lập trong hệ thống kinh tế?

Trả lời những câu hỏi này là rất quan trọng đối với các nhà kinh tế – và để hiểu thế giới sẽ thay đổi như thế nào trong những năm tới.

Nguồn: https://asiatimes.com/2023/04/welcome-to-the-age-of-ai-inequality/

  • Yingying Lu là Cộng tác viên nghiên cứu, Trung tâm phân tích kinh tế vĩ mô ứng dụng, Trường Chính sách công Crawford và Nhà mô hình hóa kinh tế, CSIRO

Leave A Reply

Your email address will not be published.