Tại sao Ukraine chưa thể gia nhập NATO vào thời điểm này?

TVN

0 2,613

Ukraine tăng cường nỗ lực gia nhập NATO sau khi Nga xâm lược vào năm ngoái, lập luận rằng những đảm bảo an ninh mà Moscow, Washington và London đưa ra khi nước này giao kho vũ khí hạt nhân của mình cho Nga vào năm 1994 rõ ràng là vô giá trị.

Trong khi các nước Đông Âu nói rằng nên đưa ra một lộ trình nào đó cho Kyiv tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Vilnius vào ngày 11/7 và 12/7, Hoa Kỳ và Đức cảnh giác với bất kỳ động thái nào có thể đưa liên minh tiến gần hơn đến chiến tranh với Nga.

Tổng thống Nga Vladimir Putin viện dẫn sự mở rộng của NATO về phía biên giới Nga trong hai thập niên qua là lý do chính khiến ông quyết định gửi hàng chục nghìn quân tới nước láng giềng Ukraine vào ngày 24 tháng 2 năm 2022.

Bất kỳ sự mở rộng nào của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương đều phải được sự đồng ý của tất cả 31 thành viên và Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đã loại trừ lời mời chính thức cho Kyiv tại hội nghị thượng đỉnh đang diễn ra.

Sau đây là các bước mà Ukraine đã thực hiện trên con đường trở thành thành viên NATO và quan điểm của Nga về các diễn biến.

Một con đường chưa được vạch ra

Năm 2008, NATO đã đồng ý tại một hội nghị thượng đỉnh ở Bucharest rằng Ukraine – từng là một phần của Liên Xô do Moscow cai trị cho đến khi sụp đổ năm 1991 – cuối cùng có thể gia nhập liên minh.

Nhưng các nhà lãnh đạo NATO đã không trao cho Kyiv cái gọi là Kế hoạch Hành động Tư cách thành viên (MAP) vạch ra một lộ trình đưa nước này đến gần hơn với khối này. Moscow sau đó đã sáp nhập bất hợp pháp Crimea của Ukraine vào năm 2014 và ủng hộ các lực lượng ủy nhiệm ly khai ở miền đông Ukraine.

Trong một chuyến thăm hiếm hoi tới Kyiv vào tháng 4 năm nay, ông Stoltenberg nói rằng “vị trí đúng đắn” của Ukraine là ở NATO nhưng sau đó nói rõ rằng nước này sẽ không thể tham gia NATO trong lúc đang có chiến tranh với Nga. Lực lượng của Nga hiện chiếm nhiều lãnh thổ phía đông và nam Ukraine.

Vào đầu tháng 6, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy nói quốc gia của ông hiểu lập trường này, nhưng vào cuối tháng, ông lặp lại lời kêu gọi về “lời mời chính trị” cho Ukraine gia nhập NATO tại hội nghị thượng đỉnh.

Theo quy trình MAP mà các quốc gia cộng sản cũ khác ở Đông Âu áp dụng, các ứng cử viên phải chứng minh rằng họ đáp ứng các tiêu chí chính trị, kinh tế và quân sự cũng như có thể đóng góp quân sự cho các hoạt động của NATO.

Kể từ năm 1999, hầu hết các quốc gia muốn gia nhập NATO đều đã tham gia MAP mặc dù thủ tục này không bắt buộc: Phần Lan và Thụy Điển, trước đây là các quốc gia trung lập hợp tác chặt chẽ với NATO, đã được mời trực tiếp tham gia liên minh.

Không rõ con đường trở thành thành viên của Ukraine sẽ như thế nào khi ngày càng nhiều quốc gia, trong đó có Anh và Đức, đề xuất bỏ qua quy trình MAP.

Với một động thái như vậy, NATO có thể giải quyết các yêu cầu của Kyiv và các đồng minh của họ ở Đông Âu vượt ra ngoài ngôn ngữ của thỏa thuận hội nghị thượng đỉnh Bucharest 2008 mà không cần cung cấp cho Ukraine một lời mời hoặc thời gian biểu thực sự.

Quân đội Ukraine đã thực hiện các bước quan trọng hướng tới các tiêu chuẩn của NATO kể từ cuộc xâm lược toàn diện của Nga. Quá trình này đang tăng tốc khi vũ khí và đạn dược do Liên Xô chế tạo dần cạn kiệt và phương Tây huấn luyện quân đội Ukraine theo tiêu chuẩn của NATO và gửi ngày càng nhiều vũ khí tối tân.

Tại sao tư cách thành viên của Ukraine nhạy cảm như vậy?

Một điều khoản hỗ trợ lẫn nhau nằm ở trung tâm của liên minh, được thành lập vào năm 1949 với mục đích chính là chống lại nguy cơ bị Liên Xô tấn công vào lãnh thổ của đồng minh.

Nó được cho là một trong những lý do chính khiến Ukraine không thể gia nhập NATO khi đang xung đột với Nga, vì điều này có thể ngay lập tức lôi kéo liên minh vào một cuộc chiến tích cực.

Điều 5 trong Hiệp ước Washington của NATO quy định rằng một cuộc tấn công vào một đồng minh được coi là một cuộc tấn công vào tất cả các đồng minh.

Ông Stoltenberg đã nói rõ rằng, dù NATO phải thảo luận các lựa chọn để đảm bảo an ninh cho Ukraine trong thời gian sau chiến tranh, nhưng các đảm bảo an ninh theo Điều 5 sẽ chỉ được cung cấp cho các thành viên đầy đủ của liên minh.

Điện Kremlin miêu tả sự mở rộng này là bằng chứng cho thấy sự thù địch của phương Tây đối với Nga – điều mà các cường quốc phương Tây phủ nhận, nói rằng liên minh này hoàn toàn mang tính chất phòng thủ.

Moscow từng tuyên bố sẽ gây ra nhiều vấn đề trong nhiều năm tới nếu Ukraine gia nhập NATO và cảnh báo về một phản ứng để đảm bảo an ninh cho Nga dù chưa nêu cụ thể là gì.

Theo VOA

Leave A Reply

Your email address will not be published.